ديگرى هم هست كه براى رعايت حال خوانندگان محترم از بيان آنها صرف نظر شد ) البته ممكن است لام را لام ابتدا گرفت و فعل « يدعو » تكرار فعل « يدعو » قبل ) .
شأن نزول :
گويند آيهء
« وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ . . . »
در بارهء جماعتى نازل شد كه بمدينه رفتند تا خدمت پيامبر برسند . يكى از آنها وقتى حالش خوب مىشد و اسبش مىزاييد و زنش پسر مىآورد و گوسفندش زياد مىشد ، خشنود مىشد و اطمينان پيدا ميكرد و هر گاه بيمار مىشد و زنش دختر مىزاييد ، مىگفت : از اين دين خيرى نديدم .
مقصود :
قبلا در بارهء كفار و مجادلات ايشان گفتگو كرد و اينك در بارهء مقلدين ضلال و عوامل انحراف مىفرمايد :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ
: در ميان مردم كسانى هستند كه خدا را از روى ضعف ايمان عبادت مىكند . آنها بقدرى در اين راه ضعف نشان ميدهند كه مثل اشخاصى هستند كه بر لبهء پرتگاه ايستادهاند . قدرتى بر تحصيل دلائل قوى ندارند و خدا را با مختصر شبههاى عبادت ميكنند يا از ياد مىبرند . حسن مىگويد :
دين دو حرف است : زبان و قلب . هر كس خدا را به زبان عبادت كند نه بقلب ، بر لبهء پرتگاه سقوط است .
فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ
: اگر بر اثر عبادت ، برفاه و عافيت و فراوانى نعمت برسند ، بعبادت خدا اطمينان پيدا مىكنند .
وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ
: اما اگر گرفتارى پيدا كنند ، بكفر مىگرايند . يعنى به حال اول خود برميگردند .
خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ
: بر اثر جدا شدن از دين در اين دنيا و بر اثر نفاقش در آن عالم ، گرفتار زيان مىشود .
ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ
: اين است زيان آشكار . زيرا شخصى كه اينطور است نه دنيا را دارد نه آخرت را .