از اين آيه بر مىآيد كه آنها نمرده بودند ، بلكه در خوابى خوش ، غنوده بودند .
يكى از تعبيرات فصيح و عالى قرآن ، همين جمله است كه نمىتوان با هيچ لفظى آن را ترجمه كرد .
ثُمَّ بَعَثْناهُمْ
: سپس آنها را از آن خواب سنگين بيدار كرديم .
لِنَعْلَمَ أَيُّ الْحِزْبَيْنِ أَحْصى لِما لَبِثُوا أَمَداً
: تا آنچه در علم ما گذشته بود ظاهر شود و معلوم گردد كه كدام يك از دو گروه ، حساب مدت خواب آنها را بهتر حفظ كرده است . بديهى است كه علم خداوند ، قبل از هر چيزى است . اين قبيل تعبيرات در قرآن كريم ، فراوان است و ما وجه آنها را گفتهايم .
مقصود اين است كه : ميخواستيم ببينيم كه كداميك از آن دو گروه مؤمن و كافر ، از قوم اصحاب كهف ، حساب مدت خواب آنها را بهتر نگه داشته است . گويا اختلاف بود كه آنها چقدر در غار ماندهاند ؟ خداوند آنها را بيدار ساخت تا اين مطلب روشن شود .
برخى گويند : مقصود از دو حزب ، خود اصحاب كهف هستند كه وقتى بيدار شدند ، در بارهء مدت خواب خود ، اختلاف كردند . چنان كه مىفرمايد :
« وَ كَذلِكَ بَعَثْناهُمْ لِيَتَساءَلُوا بَيْنَهُمْ »
( 19 : آنها را بيدار كرديم كه از خود سؤال كنند ) .
نظم آيات :
آيهء
« أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحابَ الْكَهْفِ . . . »
به چند جهت ، متصل بسابق است :
1 - سابقاً در بارهء زينت زمين و آزمايش مردم سخن گفت و بدنبال آن در بارهء جوانانى كه از زينت دنيا چشمپوشى كردند و راه غار را پيش گرفتند ، تا بتوانند خدا را عبادت كنند . سزاوار است كه مردم از همت بلند آنها پيروى كنند .
2 - متصل است به
« فَلَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ . . . »
يعنى به حال آنها تأسف مخور ، زيرا كفر آنها به حال تو ضررى ندارد و خداوند ترا از شر دشمنان حفظ مىكند ، همانطورى كه اصحاب كهف را حفظ كرد .
3 - متصل است به :
« يُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ »
يعنى خداوند مؤمنين را يارى مىكند ، چنان كه اصحاب كهف را يارى كرد .