3 - مىخواست او را از قوم جدا كند و از او سؤال كند كه آيا تقصيرى دارد يا ندارد ؟ لذا وقتى معلوم شد بيگناه است ، براى او و خودش دعا كرد . 4 - وقتى كه ديد هارون هم مثل خودش ناراحت است ، براى تسكين هارون سرش را چنان كشيد كه درد گرفت و مردم نادان فكر كردند مىخواهد او را تحقير كند . آن گاه برائت او را آشكار كرد و براى ازالهء تهمت در حقش دعا كرد . 5 - منظورش اين بود كه هارون را از اينكه متابعت نكرده ، ملامت كند . چنان كه در سورهء طه مىفرمايد : « ما مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا أَلَّا تَتَّبِعَنِ » يعنى چه چيز ترا واداشت كه وقتى ديدى آنها گمراه شدهاند ، از من متابعت نكنى ؟ قالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَ كادُوا يَقْتُلُونَنِي : هارون گفت : پسر مادر ، قومى كه مرا در ميان آنها گذاشتى ، دست از حمايت من كشيدند و مرا ضعيف كردند و بخاطر اينكه با آنها مخالفت كردم ، نزديك بود مرا بكشند . حسن گويد : هارون برادر پدرى و مادرى موسى بود . لكن در اينجا او را فرزند مادر خطاب كرد تا عواطف او را بيشتر برانگيزد . فَلا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْداءَ : كارى نكن كه ظاهراً موجب اهانت من بشود و آنها شاد گردند . وَ لا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ ، و در اظهار خشم ، مرا با گوساله پرستان قرار مده . قالَ رَبِّ اغْفِرْ لِي وَ لِأَخِي : وقتى كه هارون موسى را متوجه كرد كه اين عمل او باعث خوارى وى مىشود ، و قوم به اشتباه مىافتند ، گفت : پروردگارا مرا و برادرم را بيامرز و بدينوسيله متوجه خداوند شد . منظور اين نيست كه از او و برادرش گناهى سر زده بوده و حالا طلب مغفرت مىكند ، زيرا طبق دلائل قطعى انبياء عليهم السلام مرتكب كار زشت نمىشوند . جبائى گويد : موسى با اين دعا خواست ببنى اسرائيل بفهماند كه اين كار را كه با هارون كرد ، بخاطر خطاى هارون نبود ، بلكه درست مثل اين است كه شخص
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۰ — صفحه 64
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۶۴