بيان آيه 164 - 165
لغت
رب : اين كلمه هر گاه بطور مطلق به كار رود ، يعنى مالكى كه بتواند هر نوع تصرفاتى انجام دهد ، اما هر گاه اضافه شود و مثلا گفته شود : « رب الدار » ( صاحب خانه ) يعنى كسى كه هر گونه تصرفى را در خانه بتواند انجام دهد . هر گاه به خداوند « رب » گفته شود ، يعنى صاحب اختيار تام نسبت به امور بندگان . اصل اين كلمه ، به معناى تربيت يعنى بكمال رسانيدن است .
وزر : بار خلائف : جمع خليفه ، جانشينها .
اعراب
درجات : ممكن است جانشين مصدر و مفعول مطلق يا منصوب بحذف « الى » يا مفعول به باشد .
مقصود
قبلا در بارهء اخلاص در دين ، گفتگو كرد ، اكنون در بارهء باطل بودن كارهاى مشركين مىفرمايد :
قُلْ أَ غَيْرَ اللَّهِ أَبْغِي رَبًّا وَ هُوَ رَبُّ كُلِّ شَيْءٍ
: به اين كافران بگو : آيا سزاوار است كه پروردگارى جز خدا بجويم و او را پرستش كنم و از او رستگارى بخواهم و پرستش خدايى كه خالق و مربى من و همهء موجودات عالم است ترك كنم ؟ هيچ عقلى اين كار ناپسند را امضا نمىكند .
وَ لا تَكْسِبُ كُلُّ نَفْسٍ إِلَّا عَلَيْها
: هر كسى كيفر معصيت و پاداش طاعات خود را مىگيرد و خلاصه در گرو اعمال خويش است . مقصود اين است كه بت پرستى شما نميتواند