بيان آيه 90 تا 93
لغت
غنى : ماندن در جايى . فعل آن « غنى يغنى » است . حاتم طائى گويد :
غنينا زمانا بالتصعلك و الغنى * فكلا سقاناه بكاسيهما الدهر
فما زادنا بغياً على ذى قرابة * غنانا و لا ازرى باحسابنا الفقر
يعنى : روزگارى به فقر و ثروت گذرانديم و روزگار از هر دو جام كام ما را تلخ و شيرين كرد . در روزگار ثروتمندى به كسى تجاوز نكرديم و در روزگار تهيدستى شخصيت خود را خوار نكرديم .
اسى : اندوه بسيار
اعراب
إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ
: جواب قسم است كه جانشين جواب شرط نيز شده است .
« اذا » در اينجا ملغى است كه در آغاز كلام نيست .
الَّذِينَ كَذَّبُوا شُعَيْباً
: مبتداست و خبر آن
« كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيهَا »
. تكرار آن براى تغليظ و تشديد است .
هُمُ الْخاسِرِينَ
: ضمير فصل است كه براى تأكيد آمده .
مقصود
اكنون در بارهء گفتار قوم كافر شعيب مىفرمايد :
وَ قالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْباً إِنَّكُمْ إِذاً لَخاسِرُونَ
:
گروهى از كافران قوم ، به ديگران گفتند : اگر دين خود را ترك كنيد و تابع دين شعيب شويد و دستورات او را به كار بنديد ، دچار زيان و بدبختى خواهيد شد . همچون كسى كه سرمايه از كف بدهد و دچار ندامت و حسرت شود .