( سبا 51 اگر ببينى كه آنها فزع مىكنند ) و مثل :
« وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ »
( انعام 27 : اگر ببينى كه بر آتش هستند ) شاعر گويد :
ثم جزاه اللَّه عنّى اذ جزى * جنات عدن فى العلالى العلا
يعنى خداوند او را در مقامات عاليه ، جزاى خير دهد و به بهشت ببرد
مِنْ دُونِ اللَّهِ
: « من » حرف زائد براى تاكيد معنى .
إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ
: حرف شرط بر سر ماضى در نمىآيد . محققين گويند : يعنى « ان اكن الان قلته فيما مضى »
أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ
: دربارهء محل اعراب آن وجوهى است : 1 - بدل است از
« ما أَمَرْتَنِي »
و منصوب 2 - بدل است از ضمير « به » و مجرور 3 - مفسر است از « آنچه به آن امر شده » و محلى از اعراب ندارد .
مقصود :
اكنون بازهم دربارهء حضرت مسيح مىفرمايد :
وَ إِذْ قالَ اللَّهُ
: هنگامى كه خداوند در روز قيامت به عيسى مىگويد :
يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ
: اين جمله ، اگر چه سؤالى است . ولى به منظور تهديد مسيحيانى است كه مدعى خدايى عيسى و مريم هستند . درست مثل اينكه كسى نسبت به ديگرى ادعايى داشته باشد و به او بگويند تو به او گفتهاى كه چنين ادعايى كند ؟ ! و او پاسخ دهد : نه .
چنين بيانى در حقيقت به منظور نشان دادن شناعت و زشتى ادعاى كسانى است كه گمراه شده ، عيسى و مادرش را خدا پنداشتهاند .
وجه ديگرى هم در اينباره ذكر كردهاند و آن اينكه : خداوند ميخواهد بدينوسيله به عيسى خبر دهد كه مردم ، پس از او دربارهاش چنين حرفهايى زدهاند .
زيرا ممكن است كه عيسى از آن بىخبر باشد . اين وجه ، از بلخى است . لكن وجه اول صحيحتر است .