بيان آيهء 89
قرائت
ابن عامر بروايت ابن ذكوان « عاقدتم » و كوفيان - بجز حفص - « عقدتم » بدون تشديد و ديگران با تشديد قرائت كردهاند .
قرائت « عقدتم » به تشديد دو احتمال دارد : 1 - تكثير فعل 2 - اينكه با تشديد و بدون تشديد بيك معنى باشد همانطورى كه « عاقدتم » نيز مقصود فعلى كه ميان دو طرف است نيست و به معناى « عقدتم » است .
قرائت بدون تشديد نيز ممكن است به معناى فعل كثير باشد يا نباشد . جز اينكه باب تفعيل اختصاص به كثرت دارد .
در قرائت « عاقدتم » نيز دو احتمال است : 1 - به معناى « عقدتم » مثل « عافاه اللَّه » ( خدا او را عفو كند ) و « عاقبت اللص » ( دزد را تعقيب كردم ) و « طارقت النعل » ( نعل را كوبيدم ) 2 - به معناى باب مفاعله و مقتضى دو فاعل يا بيشتر . يعنى يؤاخذكم بما عاقدتم عليه اليمين » ( خداوند شما را به آنچه بر آن در ميان خود عقد قسم مىكنيد ، مؤاخذه مىكند ) بنا بر اين جار و مجرور - كه ضمنا عايد موصول است - حذف شده . مثل :
« فَاصْدَعْ بِما تُؤْمَرُ »
( حجر 94 : فاصدع بما تؤمر به ) . در دو قرائت اول ، ممكن است « ما » را مصدريه بگيريم تا نيازى به ضمير عايد ، نباشد .
مثل :
« لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ »
( بقره 10 : لهم عذاب اليم بكذبهم ) .
لغت
لغو : كارهاى بىارزش . قسم لغو يا « لغو يمين » ياد كردن قسمهاى غلطى است كه از روى قصد نباشد . مثل « لا و اللَّه » كه به سهو گفته شود . اين معنى از امام باقر و امام صادق روايت شده است . « عقد يمين » و « عقد عهد » و « عقد حبل » استعمال ميشوند