خوشيهاى دنيا محروم كرده بودند . خداوند مؤمنان را از اين كار نهى كرده ، فرمود :
- يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُحَرِّمُوا طَيِّباتِ ما أَحَلَّ اللَّهُ لَكُمْ
: در اين بارهء چند وجه ، محتمل است :
1 - مقصود اين است كه مردم مؤمن نبايد معتقد بحرمت چيزهايى كه خدا حلال كرده ، باشند 2 - يعنى اظهار حرمت آنها نكنيد 3 - يعنى چيزهايى كه خدا حلال كرده ، بر مردم حرام نكنيد 4 - يعنى از چيزهاى حلال ، اجتناب نكنيد 5 - منظور اين است كه چيزهايى حلال را بوسيلهء نذر يا قسم بر خود حرام نكنيد . بديهى است كه بايد آيه را بر معنايى حمل كرد كه همهء اين معانى را شامل شود . منظور از « طيبات » چيزهاى لذيذى است كه انسان به آن تمايل دارد . گاهى به چيزهاى حلال « طيبات » گفته مىشود . اين معنى در اينجا منظور نيست .
وَ لا تَعْتَدُوا
: از حدود و احكام خداوند ، تجاوز نكنيد . ابن عباس و مجاهد و قتاده گويند : يعنى خودتان را عقيم نكنيد . بنا بر اين عقيم كردن را تجاوز و سركشى ناميده است . بديهى است كه معناى اول ، پر فايدهتر است .
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً
: منظور از امر ، در اينجا اباحه است . يعنى از روزيهاى مباح و لذيذ خداوند ، استفاده كنيد . ممكن است گفته شود :
« رزق ، حلال است » بنا بر اين چرا گفته است : رزق حلال . . . ؟ پاسخ اين است كه : حلال را براى تاكيد آورده است . مثل
« وَ كَلَّمَ اللَّهُ مُوسى تَكْلِيماً »
( نساء 164 :
خداوند با موسى تكلم كرد ، تكلم كردنى ) در جاى ديگر « روزى » را مقيد نكرده و منظور مدح است . مثل :
« وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ »
( بقره 3 : از آنچه آنها را روزى دادهايم ، انفاق مىكنند ) ابن عباس گويد منظور از : « طيبات رزق » گوشت و نعمتهاى ديگر است .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ
: اين جمله با بهترين بيانى ، مردم را دعوت به تقوى مىكند . يعنى : اى مردم مؤمن ، بوسيلهء تقصير در تقوى ، ايمانتان را ضايع نكنيد ، كه دچار حسرت خواهيد شد . بهتر است كه از حرام كردن حلال خدا و همهء