كه بجاى زنان آزاد ، از كنيزان استفاده كنند و اگر مقصود از
« أَلَّا تَعُولُوا »
اين باشد كه عائلهمند نشويد ، بين دو جمله تناسب نخواهد بود و استفاده از كنيزان نيز سر از عائلهمندى بيرون مىآورد . برخى گفتهاند : پيش از نزول اين آيه ، مردان هر چه مىخواستند ازدواج مىكردند و اين آيه از اين كار منع كرد .
وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً
: مهر زنان را كه بخششى است از جانب خداوند ، به آنها بدهيد . بديهى است كه زن و مرد هر دو از يكديگر تمتع مىبرند و زن در برابر تمتعى كه به شوهر مىرساند ، خود نيز متمتع مىشود :
بنا بر اين حق مهر ندارند ، لكن خداوند متعال مهر را براى زن قرار داد تا از اين عطيهء الهى برخوردار گردد .
برخى گفتهاند مقصود از كلمهء « نحله » اين است كه فريضهاى است معين كه مرد بايد در برابر زن با پرداخت مهريه انجام دهد اين عقيده از قتاده و ابن جريج است .
برخى گفتهاند : مقصود از « نحله » دينى است . اين قول از زجاج است .
در اينكه مخاطب ، كيست ، اختلاف است . برخى گفتهاند : خداوند شوهران را مخاطب ساخته و به آنها دستور داده است كه مهر زنان مدخوله را بطور كامل و مهر زنان غير مدخوله را نصف ، بپردازند و چيزى از آنها مطالبه نكنند و كار را به مرافعه نكشانند زيرا پولى كه با مرافعه وصول شود ، نمىتواند صورت عطا و بخشش داشته باشد .
اين نظر از ابن عباس و قتاده و ابن جريج است و طبرى و جبايى و رمانى و زجاج نيز بر آنند .
برخى معتقدند كه منظور سرپرستان ايتام است . زيرا هر گاه دخترى ازدواج مىكرد مهرش را سرپرست مىگرفت و چيزى به خود دختر داده نمىشد .
خداوند از اين كار نهى فرمود . ابو صالح بر اين عقيده است و ابو الجارود هم آن را از امام باقر ( ع ) نقل كرده است . لكن نظر اول بهتر است .
فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ
: اين خطاب متوجه شوهران و منظور اين است كه اگر زنان با طيب خاطر چيزى از مهريه را بشما ببخشند ، از آن بخوريد و استفاده