پاندور « 1 » ، ويلنسل . از آنجا كه موسيقى ما به گوش آنان خوشآمد از سفرا خواسته شد كه همراه آنها براى صرف شام به قصر خان روند و در تالار بزرگ آنجا بار ديگر اين موسيقى اجرا شود . پس از يك اقامت طولانى ، تقاضاى آنان براى ما تنوعى بود كه اين شب را با خوشى و شادمانى بگذرانيم ، خصوصا كه خان بهترين اسبهاى خود را ، كه دو سه رأس آنها عطيه شاهانه و بسيار مورد علاقه وى بودند ، از مقابل خود در تالار گذراند . بر پشت هر اسب مستخدمان مخصوص خان سوار بودند و اسبها را از روى قالىهاى گرانبها و زيباى تالار مىگذراندند .
پنجم ژانويه از طرف خان به سفرا اطلاع داده شد كه صبح روز بعد ارامنه جشنى به نام خاج شوران « 2 » برپا مىكنند كه عبارتست از غسل دادن صليب در آب .
اين جشن در خارج شهر و كنار پل آمبرى « 3 » كه بر روى رودخانه زده شده است برگزار مىشود و خان شخصا مايل است كه در اين مراسم شركت كند و چنانچه فرستادگان نيز خواسته باشند كه اين مراسم را تماشا كنند براى آنان جاى مناسبى در نظر گرفته شود . ارامنه نيز مانند روسها مراسم كريسمس را روز ششم و صبح زود با اجراى مراسم مذهبى و وعظ و خطابه آغاز مىكنند . سفرا كه محل اقامتشان نزديك دير بود با چند تن ديگر به آنجا رفتند تا مراسم مذهبى و نيايش ارامنه را كه شبيه كاتوليكهاى رومن « 4 » بود از نزديك مشاهده كنند .
حدود ظهر به دستور خان ، ارامنه پانزده رأس اسب آورده بودند تا ما را با خود به طرف رودخانهاى كه حدود نيم مايل از شهر دور بود ببرند .
هامش
( 1 ) -Pandor- سازى زهى شبيه عود كه در خاور نزديك هنوز يافت مىشود - م .
( 2 ) -Chatsche Shuran- خارج شويان - عيد كليسا در ششم ژانويه برگزار مىشود و عيد اول سال ارامنه و پيروان ارتدكس در بيست و چهارم ديماه - فرهنگ عميد - م .
( 3 ) -Puli Amberi- شايد پل عنبرى باشد .Amberدر زبان آلمانى معناى عنبر ميدهد - م .
( 4 ) -Roman Katholik- كاتوليكهاى پير و پاپ در رم - م .