همزمان با اين توقف و استراحت كوتاه ، مأمورى نزد شاه رفت تا رسيدن ما را به استحضار او برساند . پس از مدتى كوتاه ، شاه چند نفر از بزرگان دربار را مأمور كرد كه ما را به حضورش ببرند . از طريق يك حياط دراز و باريك كه ديوار كوتاهى در هر دو طرف ، در فاصلهاى اندك از ديوار اصلى آن را احاطه كرده بود ما را گذراندند .
پشت اين ديوارها درختان چنار به طور منظم در خطى راست و نيز درختهاى بلند سرو ديده مىشد .
جلوى ديوار چند نيزهدار ايستاده بودند كه برخى از آنان كلاه بلند و شق و رق نوكتيزى كه با دستهاى از پر پرندگان آراسته بود ، بر سرداشتند ، همينطور تعداد زيادى تفنگچى كه به طور منظم در هر دو طرف ايستاده بودند و ما از ميان آنان گذشتيم .
منظرهء زيبائى بود ، اين راهرو و نظاير آن را خيوان « 1 » مىنامند . در انتهاى اين حياط و در پهناى آن محوطهاى باز وجود داشت كه جايگاه بارعام شاه بود . چون شاه در اين مكان مأموران خاطى دولت را به محاكمه مىكشد و داورى مىكند .
لذا ديوانخانه « 2 » يا عدالتخانهاش مىنامند .
شاه خلاف تزار در مسكو از كاخ جداگانه و ويژهاى براى بار دادن به سفراى خارجى استفاده نمىكند ، بلكه براى اين منظور اماكن و كاخهاى گوناگونى را در نظر گرفته است . نهچندان دور از ديوانخانه ، پشت درختها پنجاه رأس اسب متعلق به پادشاه ايستاده ، كه بر پشت آنان رواندازى زربفت و دستبافت انداخته بودند . نزديك ديوانخانه چند رأس اسب عربى زيبا با زين و برگ و دهنهاى از
هامش
عبارت از قتل و ازاله بكارت و كور كردن چشم و شكستن دندان است از گناهكاران به حكم صدور بازخواست نموده . . . و اجراى احكام شرعيه و ضبط و نسق شهر كه از اقويا بر ضعفا ستم و زيادتى واقع نشود نيز به ديوان بيكيان متعلق است » به صفحه 99 سفرنامه كمپفر نيز رجوع فرمائيد - م .
( 1 ) -Chaiwan- احتمالا « خيابان » باشد - م .
( 2 ) -Diwanchane