مترجم ، در حين ترجمه ، علاوه بر مآخذ عربى ، چون قوت القلوب مكّى ، بر آثار فارسى صوفيه نيز نظر داشته است . چنان كه در ترجمهء باب پنجاه و ششم ( در بيان معرفت نفس و مكاشفات صوفيان از آن ) ، مىنويسد :
و مترجم اين كتاب نمىخواست كه در ترجمهء اين باب خوض كند ، كه شيخ نجم الدّين - رحمه - در كتاب مرصاد ، بر قدر فهم مستمعان ، شرح ارواح ايراد كرده است به عبارتى لطيف آسان فهم . ( ص 173 ) اين توجهات ، بر محسّنات عرفانى ترجمه افزوده است و راه را بر طالب صادق نموده است .
ترجمه اثرى است عرفانى كه به گنجينهء آثار دلانگيز صوفيانه غنا و جلاى بيشترى بخشيده و مقدار زيادى از اصطلاحات و كلمات متصوّفه را ماندگارتر ساخته است .
ترجمهء آيات و احاديث
چون بناى مترجم بر حذف اسانيد و مكرّرات و رعايت اختصار بوده ، مقدارى از آيات و احاديث منقول در متن عوارف المعارف را كه ضمن ترجمه آورده به فارسى روان و مشرب صوفيان ترجمه و از اين رهگذر خدمتى به ادب فارسى كرده است كه در نوع خود قابل توجّه و حايز اهميت است .
نمونهء ترجمهء آيات
ادع الى سبيل ربّك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالّتى هى احسن ، حقّ تعالى شرط و ادب آن با بندگان مىآموزاند ، مىفرمايد كه آن كس كه شايستهء حكمت باشد ، حكمت در وى آموزانيد ؛ آن كس كه لايق موعظت باشد ، موعظت وى را تعليم كنيد ؛ و آن كس كه به عنف و مجادلت وى را تعليم بايد كرد ، بر حسن مجادلت محافظت كنيد . ( ص 44 )
نمونهء ترجمهء احاديث
رسول اللّه - صلعم - يقول : نضّر اللّه امرأ سمع منّا حديثا فحفظه حتّى يبلّغه ، رسول خدا - صلعم - گفت : خداى - تعالى - تازه داراد روى مردى كه چون حديثى از احاديث من بشنود ياد گيرد و نگهدارد تا آنگاه كه باز رساند . ( ص 9 )
در بيشتر موارد به ترجمهء احاديث پرداخته و از ذكر اصل عربى آنها خوددارى كرده است . و گاهى ، بمناسبت ، حديثى از خود بر متن ترجمه افزوده است ، مانند :
قال رسول اللّه : الأخلاق مخزونة عند اللّه ( ص 108 )