« ترقيص » نيز چيز ديگرى است كه آنان بدعت گذاردهاند « 1 » كه عبارت است از :
درنگ بر حرف ساكن و سپس صدا را با حركت يك باره بلند كردن ، كه گويى مىدود يا هروله مىكند .
از بدعتهاى ديگر « ترعيد » است . ترعيد ؛ يعنى لرزاندن صدا ، مانند لرزيدن صدا از سرما و درد و گاهى نيز با نغمات آواز آن را در مىآميزند . از ديگر بدعتهاى آنان « تطريب » است . تطريب ؛ يعنى ترنّم و كشيدن آواز در قرائت قرآن و نغمه سرايى با آن ، در جاى غير مدّ با مدّ خواندن و در مواضع مدّ به خاطر ترنّم ، صداى آن را بيشتر كشيدن كه در عربى جايز نيست . امروزه اين نوع قرائت ، فراوان به گوش مىرسد .
و آخرين بدعت آنها « تحزين » است و آن چنين است كه انسان به هنگام تلاوت قرآن عادت و طبيعت خود را رها كند و به صورتى تلاوت كند كه گويا محزون و غمگين است و از فرط خشوع و خضوع مىخواهد گريه كند . علما آن را به سبب ريا در تلاوت جايز نمىدانند .
آخرين چيزى كه ايجاد كردهاند ، اين است كه دسته جمعى مىخوانند و كلمه « 2 » را با صداى واحد تلاوت مىكنند ؛ مثلا در « أفلا تعقلون » ( بقره ، آيه 44 ) . مىخوانند « افل تعقلون » و يا « اول يعلمون » « 3 » كه الف را حذف كردهاند و همين طور واو و يا را حذف مىكنند مانند « قال امنّا » « 4 » و « يوم الدّن » در آيهء « يوم الدّين » ( فاتحه ، آيه 4 ) . همچنين در جايى كه مدّ نيست با مدّ تلاوت مىكنند و يا ساكنهايى كه تحريك آنها جايز
هامش
« سوف » كلمهء « لست » آمده است .
( 1 ) . آن گونه كه گذشت ، مؤلف در اين مسائل از سخاوى متأثر است ، سيوطى از « الاتقان » ، ج 1 ، ص 103 و شيخ زكريا و ملّا على القارى در شرحشان بر « مقدّمه » ابن جزرى ، ص 21 ، 22 ، اين مطالب را از مؤلّف نقل كردهاند .
( 2 ) . در نسخه « ط » به جاى كلمه ، « جمله » آمده است . جمال القرّاء ، ص 190 ب ؛ الاتقان ، ج 1 ، ص 103 و در شرح زكريا اين عبارت « همگى آنها با يك صدا مىخوانند » آمده كه درست نيز همين است .
( 3 ) . در آيهء شريفه :أَ وَ لا يَعْلَمُونَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما يُسِرُّونَ وَ ما يُعْلِنُونَ( بقره ، آيه 77 ) .
( 4 ) . در آيهء شريفه :قالُوا آمَنَّا( بقره ، آيه 14 ) .