تأثير نيروى مفارق حاجت به وضع خاص ندارد زيرا كه مفارق مكان ندارد و نسبت آن بهر جاى علي السويه است . خداى تعالى همه جا مستولى است و در هر چيز تأثير مىكند نفس انسانى از جهت تجرد بر همه آلات و اعضاى بدن تسلط دارد نسبت آن به چشم و گوش و دست و پا يكى است و نيروى جسمانى در هر عضوى مانند باصره و سامعه بر اعضاى ديگر مستولى نيست .
هر نيروئى كه خود وضع دارد يعنى قابل اشاره است و ميتوان گفت در كجا قرار دارد وقتى تأثير مىكند كه متأثر با او نسبتى وضعى داشته باشد مثلا آتش گرم مىكند چيزى كه نزديك او است و چشم مىبيند چيزى كه در برابر او است بفاصله معين و لامسه ادراك مىكند چيزى كه به آن بسايد ، بارى تا محسوس وضعى با آلت حس نداشته باشد در آلات حس تأثير نميكند و شارح علامه فرمود اين حكم واضح است و حاجت ببرهان ندارد .
[ تناهى سه قسم است : در مدت و عدت و شدت ]
و التناهى بحسب المدّة و العدّة و الشدّة الّتي باعتبارها يصدق التناهى و عدمه الخاصّ على المؤثّر .
مسأله دوازدهم - متناهى و غير متناهى هر دو صفت كم است .
كم متصل مانند خط و سطح و جسم تعليمى را ميتوان غير متناهى يا متناهى فرض كرد و كم منفصل مانند عدد همچنين و زمان هم كم متصل است مانند خط .
غير متناهى در زمان آن است كه آخر نداشته باشد مانند حركت دائم بقول فلاسفه قديم .
و آن غير متناهى در مدت است .
غير متناهى در عده يعنى شماره اعداد غير متناهى .
غير متناهى در شدت آن عملى است كه بايد سريعتر از همه چيز بانجام رسد .
مثلا اگر كسى تيرى بيندازد كه الى الابد برود قوه او غير متناهى بحسب مدت است و اگر بتواند تيرانداز به شماره بىنهايت يكباره يا بتدريج غير متناهى در عدد است .