استوحشوا أمور الجاهليّة أنزل اللّه تعالى :
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ . . .
« 1 »
فنسخت هذه ، آية الحبس و الأذى ؛ « 2 »
امام صادق - عليه السلام - از پدرانش از امير مؤمنان - عليه السلام - در حديث ناسخ و منسوخ روايت كرد كه آن حضرت فرمود : يكى از احكام جاهليت اين بود كه زن اگر زنا مىداد در خانهاى حبس و جلو انحرافش گرفته مىشد تا مرگش فرارسد و اگر مرد زنا مىكرد او را به مجالس خود راه نمىدادند ، به او دشنام مىدادند ، مورد آزار قرار مىگرفت و تقبيح مىشد و غير از اين چيزى نمىدانستند . خداوند متعال در آغاز اسلام فرمود :
« . . . و از ميان شما ، آن دو تن را كه مرتكب زشتكارى مىشوند ، آزارشان دهيد ؛ پس اگر توبه كردند و درستكار شدند از آنان صرفنظر كنيد ؛ زيرا خداوند توبهپذير مهربان است . »
ولى وقتى مسلمانان زياد شدند و اسلام قوى شد و از كارهاى جاهليت دورى گزيدند خداوند اين آيه را نازل فرمود :
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَةَ جَلْدَةٍ . . .
؛ به هر زن زنادهنده و مرد زناكارى صد تازيانه بزنيد . اين آيه ، آيات حبس و آزار را نسخ كرد .
. أخبرنا أبو الحسن علي بن محمد المقري ، حدّثنا الحسن بن محمد بن إسحاق ، حدّثنا يوسف بن يعقوب القاضي ، حدّثنا محمد بن منهال ، حدّثنا يزيد بن زريع ، حدّثنا يونس ، عن الحسن في هذه الآية :
وَ اللَّاتِي . . .
قال : كان أوّل حدود النساء كنّ يحبسن في بيوت لهنّ حتى نزلت الآية التي في النور :
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي . . .
؛ « 3 »
يونس از حسن دربارهء اين آيه روايت كرد كه :
وَ اللَّاتِي . . .
گفت : در آغاز ، حد براى زنان اين بود كه حبس مىشدند در خانههايشان تا اينكه آيهء سوره نور نازل شد :
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي . . .
.
آراى مفسران
1 . على بن ابراهيم قمى : . . . در جاهليت اگر مرد زنا مىكرد مورد آزار قرار مىگرفت و زن در خانهاى حبس مىشد تا بميرد . بعد با اين آيه :
الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي
نسخ شد . « 4 »
هامش
( 1 ) . نور ( 24 ) آيهء 2 .
( 2 ) . وسائل الشيعة ( به نقل از : رسالهء محكم و متشابه ، ص 8 ، با تفاوت در تعبير ) ، ج 18 ، ص 351 ، ح 19 ؛ تفسير قمى ، ج 1 ، ص 133 ؛ بحار الانوار ، ج 76 ، ص 59 ، ح 56 .
( 3 ) . سنن بيهقى ، ج 8 ، ص 210 ؛ معجم الكبير ( به نقل از : ابن عباس ) ، ج 11 ، ص 87 ، ح 11134 .
( 4 ) . تفسير قمى ، ج 1 ، ص 13 ؛ مجمع الزوائد ، ج 6 ، ص 263 .