در صدر قنات در فاصله يك بريد از آن ، كوهى است به نام نبت . در نزديكى آن بئر ملك است و هجعه و صحفه و حرض ، اينها از واديهاى منشعب از قنات هستند ، در دو ميلى مدينه . عينين تپهاى است در احد .
اماكن مدينه
قبا
آغاز خوشى است اماكن مدينه را از قبا آغاز كردن . مسجد قبا همان مسجدى است كه بر بنيان تقوا بنا شده است و بناى آن در همان اوايل هجرت بود . به سبب اهميت تاريخىاش سمهودى دربارهء آن مفصل بحث كرده است و او علاوه بر اتكاء به منابع ، از مشاهدات خويش هم سود برده است .
اين مسجد در نزديكى اطمى به نام غرّه ساخته شد . محل آن بنا ، امروز نزد منارهء مسجد است در ركن شمال غربى مسجد . « 1 »
در طرف جنوبى مسجد قبا ، خانهء سعد بن خيثمه و خانهء كلثوم بن هدم است . اما خانهء سعد بن خيثمه - به روايت سمهودى از مطرى - يكى از خانههايى است كه در سمت قبلهاى مسجد است . مردم هنگام زيارت مسجد قبا به آنجا داخل مىشوند و نماز مىگزارند . و گويند آن در ، كه طرف غربى مسجد قبا است و امروز مسدود است ، درگاه خانهء سعد بن خيثمه بوده است . و جانبى كه پهلوى اين در مسدود است و مردم براى زيارت بدان داخل مىشوند ، مسجد على است . « 2 »
سعد بن خيثمه عزب بود و زن نداشت . آن گروه از مهاجرين كه عزب بودند منازلشان در نزد او بود و آنجا را خانهء عزبها مىگفتند . « 3 » و شايد اين امر احترام ديگرى براى آن كسب كرده باشد . ابن زباله گويد : مىگويند رسول خدا - ص - از سنگ آبى كه در كنار خانهء سعد بن خيثمه در قبا بود وضو گرفت .
اما خانهء كلثوم بن هدم هم يكى از خانههاى قبلهاى مسجد است . مردم براى زيارت و
هامش
( 1 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 16 .
( 2 ) - سمهودى ، ج 2 ، ص 273 ، 226 .
( 3 ) - سمهودى ، ج 1 ، ص 175 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 1243 .