وفاة معاويه و ولاية ابنه و وقعة الحرّه و عبد الله بن زبير ، كتاب سليمان بن صرد و عين الوردة ، كتاب مرج راهط و مقتل الضحاك بن قيس الفهرى ، كتاب مصعب بن الزبير و العراق ، كتاب مقتل عبد الله بن الزبير ، كتاب مقتل عمرو بن سعيد بن العاص ، كتاب حديث باخمرا و مقتل ابن الاشعث ، كتاب نجدة الحرورى ، كتاب الازارقه ، كتاب روستقباد ، كتاب شبيب الحرورى و صالح بن مسرّح ، كتاب المطرف بن المغيرة ، كتاب دير الجماجم و خلع بن الاشعث ، كتاب يزيد بن المهلّب و مقتله بالعقر ، كتاب خالد القسرى و يوسف بن عمر و موت هشام و ولاية الوليد ، كتاب زيد بن على ، كتاب يحيى بن زيد ، كتاب الضحاك الخارجى ، كتاب الخوارج و المهلّب بن ابى صفره . .
929 - ليث بن مظفّر [ 1 ]
ازهرى او را در مقدمهء كتابش ليث بن مظفر ناميده است و ابن معتز در اثر خود ، كتاب الشعرا ، او را ليث بن رافع بن نصر بن سيار خوانده . ليث مردى صالح بود . خليل پيش از آنكه از تأليف كتاب خود ، العين ، فراغت يابد از دنيا رخت بربست . ليث دوست مىداشت كه كتاب را به تمامى رواج دهد . پس زبانش را خليل ناميد . ازاينرو ، هرگاه در كتاب مىبينى : از خليل پرسيدم . . . يا خليل مرا خبر داد ، مراد او از خليل ، خليل است . و زمانى كه مىگويد : خليل گفت يعنى زبانش گفت . و اين آشفتگى از خليل ليث پديد آمده است .
ابو الطيب لغوى گويد : مصنف كتاب العين ، ليث بن مظفر بن نصر بن سيار است و اين را از ابو عمر زاهد روايت كند و گويد جوانى كه از خراسان نزد ما آمده بود و كتاب العين را نزد من مىخواند گفت : پدرم از اسحاق بن راهويه حكايت كرد كه ليث بن مظفر بن نصر بن سيار دوست و مصاحب خليل مردى صالح بود . خليل از كتاب العين تنها باب العين را نوشته بود . ليث مىخواست كار خليل رواج يابد . سپس همان مطالبى را كه ازهرى آورده بود ذكر كرد .
عبد الله بن معتز در كتاب الشعراء از حسن بن على مهلّبى حكايت كند كه خليل از ليث بن رافع بن نصر بن سيار جدا نمىشد . ليث فراوان مىنوشت و در ادب فرزانه و به شعر و
هامش
[ 1 ] در مقدمة تهذيب للازهرى 1 : 28 ، طبقات ابن المعتز : 97 ، القفطى 2 : 42 ، مراتب النحويين : 31 ، نور القبس : 59 در ترجمهء خليل ، نيز بنگريد به ص 279 ، الوافى للصفدى ( خ ) ، بغية الوعاة 2 : 270 ، البلغه : 194 .