به گناهشان فروگرفتيم . بر بعضى بادهاى ريگ بار فرستاديم . بعضى را فرياد سهمناك فروگرفت ، بعضى را در زمين فروبرديم ، بعضى را غرقه ساختيم » . « 1 »
قالَ أَ وَ لَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُبِينٍ * قالَ فَأْتِ بِهِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ .
موسى عليه السّلام از هشدار فرعون نترسيد و با كمال اعتماد و اطمينان به او گفت : آيا مرا به زندان مىافكنى ، حتى اگر حق بهجانب باشم و دليلى بياورم كه ترديد را از تو و از ديگران بر طرف سازد ؟ فرعون چگونه به موسى عليه السّلام پاسخ دهد و از اين تنگنا بيرون رود ؟ آيا به او بگويد : بله ، تو را به زندان مىافكنم ، حتى اگر حق بهجانب باشى ؟ چگونه چنين بگويد ، درحالىكه اين سخن ، اعترافى آشكار به اين است كه موسى عليه السّلام فرستادهء پروردگار جهانيان است و فرعون به دروغ ادّعاى خدايى مىكند . ازاينرو ، مجبور شد بر خلاف ميل خود به موسى عليه السّلام بگويد : « اگر راست مىگويى آن را بياور » .
فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ .
اين آيه و مابعدش تا
« سَحَّارٍ عَلِيمٍ »
به شش آيه مىرسد و با اين آيات ، مقطعى كه ما در صدد تفسير آنيم به پايان مىرسد . اين آيات ششگانه در سورهء اعراف از آيهء 107 تا آيهء 112 ، جلد سوم بيان شد . اين آيهها در اينجا و آنجا از لحاظ ترتيب و عبارت با يكديگر تفاوت ندارند ، مگر در دو چيز :
اوّل ، در اينجا خدا مىگويد : « سحّار » ، درحالىكه در سورهء اعراف گفته است :
« ساحر » . معناى اين دو عبارت در حقيقت يك چيز است و تفاوتى ميان آن دو وجود ندارد ، جز اينكه يكى صيغهء مبالغه است و ديگرى نيست .
دوم ، در آيهء 109 سورهء اعراف آمده است :
« قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ »
و در اينجا در آيهء 34 سورهء شعراء آمده است :
« قالَ لِلْمَلَإِ حَوْلَهُ إِنَّ هذا لَساحِرٌ عَلِيمٌ » .
تفاوت ميان اين دو عبارت - چنانكه پيداست - زياد است ؛ زيرا آيهء اعراف اين سخن را به گروه فرعون نسبت داده ، درحالىكه آيهء شعراء آن را به خود فرعون نسبت داده است ، نه به گروه او . بنابراين ، چگونه مىتوان ميان اين دو آيه گرد آورد ؟
هامش
( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 40 .