إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً .
هركس از گناه توبه كند بسان كسى است كه گناه نكرده است و بالاتر از اين ، خداوند به سبب توبه ، وى را پاداش مىدهد و به اندازهاى حسنه به او عطا مىكند كه با گناهانش برابر شود ، به قسمى كه نيكىهاى توبه بدىهاى گناهان را از بين مىبرد : « نيكىها بدىها را از بين مىبرد » . « 1 » و همين ، معناى سخن خداوند است كه مىگويد :
« يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ » .
خداوند نيكى را با بدى عوض مىكند ، و گرنه ذاتا محال است كه بدى به نيكى دگرگون شود و برعكس .
وَ مَنْ تابَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتاباً .
پس از آنكه خداوند در آيهء پيشين بيان كرد كه به شخص توبهكننده ، پاداش نيكوكاران را مىدهد ، اكنون در اين آيه وى را ستايش مىكند و اينكه او به نيكى به سوى پروردگارش بازگشته و كاستىهاى قبلىاش را جبران كرده است .
7 .
وَ الَّذِينَ لا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَ إِذا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِراماً .
مراد از شهادت در اينجا حضور است ؛ نظير اين سخن خداوند :
« فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ ؛
« 2 » پس هركس كه اين ماه را دريابد ، بايد آن را روزه بدارد » . مراد از واژهء « زور » ، باطل است و مقصود از واژهء « لغو » ، هرچيزى است كه در آن خيرى وجود نداشته باشد و معناى آيه چنين مىباشد : مؤمنان در نشستهاى باطل حضور پيدا نمىكنند و كسى را بر اين كار يارى نمىدهند . بنابراين ، مسلما خودشان آن را انجام نمىدهند ، در سخنى كه هيچ خيرى در آن نباشد شركت نمىكنند و هرگاه سخن باطل را بشنوند ، به آن گوش فرا نمىدهند و زبانشان را نيز از نطق بدان دور نگه مىدارند ، درست همچون زنبور عسل كه وقتى عبورش به مردار و بوهاى بد مىافتد با شتاب از آن مىگذرد .
8 .
وَ الَّذِينَ إِذا ذُكِّرُوا بِآياتِ رَبِّهِمْ لَمْ يَخِرُّوا عَلَيْها صُمًّا وَ عُمْياناً .
شاعر به شعر
هامش
( 1 ) . هود ( 11 ) آيهء 115 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 185 .