نيكى براى مردم دارد و شيطان - خرابكار - آنان را از اين نيكى بازمىدارد .
فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ .
خرابكاران دروغ مىبافند و شايعهپراكنى مىكنند ، لكن خداوند ياوهگويىهاى آنان را از بين مىبرد و با زبان راستگويان و دستان مجاهدان ، رسوايشان مىسازد . به همين معناست اين سخن خداوند : « مىخواهند نور خدا را با دهان خاموش كنند و خدا جز به كمال رساندن نور خود نمىخواهد . هرچند كافران را خوش نيايد » . « 1 »
لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً لِلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَ الْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ .
كسانى كه در دلهايشان بيمارى است ، همان دزدانى مىباشند كه از طريق چپاول و غارت و تقلب و نيرنگ زندگى مىكنند و امّا سختدلان ، افراد پست و فرومايهاى هستند كه به دنبال هر صدايى حركت مىكنند . مراد از فتنه ، آزمايش است . معناى آيه چنين است :
نيرنگسازى و تبليغات دروغ ، جز در نزد دزدان و فرومايگان بازارى ندارد و شما به هرسو كه رو آوريد ، مصاديقى روشن و آشكار براى اين حقيقت درمىيابيد ، شما اين مصاديق را در روزنامهها ، راديو ، كتاب ، تئاتر و در سخنان مزدوران و فريبخوردگانى كه هرچه به آنان مىگويند ، بدون آگاهى و جستجو آن را مىپذيرند ، پيدا مىكنيد و چقدر اينگونه اشخاص فراوانند !
وانگهى تبليغات دروغين هرچند از يكسو زيانآور است ، لكن از سوى ديگر سودمند مىباشد ؛ زيرا خائن را از اخلاصمند و دانا را از نادان جدا مىكند و مقصود از واژهء « فتنه » در سخن خداوند :
« لِيَجْعَلَ ما يُلْقِي الشَّيْطانُ فِتْنَةً » ،
نيز همين است .
وَ إِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقاقٍ بَعِيدٍ .
هركس كه نيرنگسازى كند و دروغ ببندد ، ستمگر است و هركس دروغ را بدون تحقيق تصديق كند نيز ستمگر است . مراد از شقاق ، مخالفت و سرپيچى از احكام خداوند است .
وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ .
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 32 .