و شيخ صدوق در كتاب من لا يحضره الفقيه از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه فرمود : « ان بين الدنيا و الآخرة الف عقبة اهونها و ايسرها الموت » ( بدرستى كه ميانه دنيا و آخرت هزار گردنه است كه سهلترين و آسانترين آنها مرگ مىباشد ) .
و مقدار روز قيامت كه پنجاه هزار سال تعيين شده بحسب تقدير است به اين معنى كه اگر حركتى در ميان بود طول آن پنجاه هزار سال ميبود و گرنه حركتى براى كرات در روز قيامت نيست .
و طول روز قيامت نيز نه از جهت طول كشيدن حساب خلايق است ، زيرا خداوند سريعترين حساب كنندگان است
« وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ »
« 1 » بلكه طول روز قيامت خود يك نوع عذاب است و گرنه بسا مؤمنين كه بدون حساب وارد بهشت و بسا كفار كه بدون حساب داخل دوزخ ميشوند و بر فرض كه مؤمنين نيز در صحراى محشر بمانند براى ظهور شئونات آنها بر اهل محشر يا براى مشاهده ايشان عذاب و گرفتارىهاى دشمنانشان راست .
و در باره عقبات روز قيامت شيخ صدوق ( ره ) در اعتقاداتش ميگويد :
كه اين عقبهها هر كدام اسم يكى از فرائض يا اوامر و نواهى الهى است مثل ولايت ، رحم ، امانت ، صلاة و غير اينها ، و اهمّ اينها مرصاد است كه در قرآن مجيد ذكر شده
« إِنَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ »
كه سؤال از مظالم مىشود و در حديث قدسى است و عزتى و جلالى لا يجوزنى ظلم ظالم و تمام اين عقبات بر صراط است و در هر عقبه از انسان از آن فرض يا امر يا نهى الهى سؤال مىشود ، پس اگر از آنها بواسطه عمل شايستهء كه پيش فرستاده يا رحمتى كه آن را تدارك كرده بيرون شد نجات مىيابد و بجانب عقبه ديگر ميرود و همينطور اگر تمام عقبات را بسلامت طى نمود بدار بقا ( بهشت ) نائل مىشود ، و اگر در عقبهء واماند و حقى كه در آن تقصير نموده از او مطالبه شود و نه عمل شايستهء دارد كه او را نجات دهد و نه رحمتى
هامش
( 1 ) سوره طارق آيه 9