قبض نيست ؟
3 - چطور مىشود كه براى بعضى جان دادن سهل و آسان و براى بعضى صعب و مشكل است ؟
جواب از سؤال اول - اينست كه مانعى ندارد خداوند قدرت و احاطهء بملك الموت اعطاء فرمايد كه در آن واحد در مكان خود جميع نفوس را قبض كند و معنى حضور نزد محتضر ديدن محتضر او راست ، چنانچه ملائكه رحمت و عذاب و پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه اطهار ( ع ) را مىبيند .
و از سؤال دوم - اينكه چنانچه متذكر شديم تعلق روح به بدن تعلق تدبيرى است و مراد از قبض روح قطع اين علاقه است بطورى كه ديگر متصرف در اين بدن نباشد و تعلق او بقالب مثالى و بدن برزخى است چنانچه شرحش بيايد .
و از سؤال سوم - اينست كه سختى جان دادن براى كفار و فساق از جهاتى است كه در حال احتضار براى آنان روى ميدهد از قبيل معاينه عذاب و ملائكه غضب و خوف از آنچه براى خود مهيا نموده و حسرت و ندامت بر آنچه از اعمال صالحه از وى فوت شده و ظهور صفات خبيثه و اعمال زشت ، و حشر با اهل عذاب و شدت علاقه بزخارف دنيوى از مال و جاه و منصب و نحو اينها .
و آسانى جان دادن براى مؤمنين نيز از جهاتى است كه حين احتضار براى ايشان پيش مىآيد از مشاهده رحمت و ثواب و آنچه از نتايج اعمال صالحه براى خود فراهم نموده و آثار ملكات حسنه و اخلاق پسنديده و حشر با انبياء و اولياء و صلحاء و مشاهدهء پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و ائمه هدى ( ع ) و بشاراتى كه ملائكه رحمت ميدهند و امثال اينها .
امر چهارم در ديدن محتضر ، پيغمبر ( ص ) و ائمه ( ع ) هدى را :
در اخبار بسيارى دارد كه محتضر خدمت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و امير المؤمنين عليه السّلام