از صدر اسلام تا زمان حاضر علماء و دانشمندان اسلامى در بيان احكام و قوانين اسلام كتابها نوشته و عمر خود را در جمع و تدوين آنها صرف كرده تا اينكه آنها را دسته دسته نموده هر دستهء را تحت عنوان يك كتاب و هر كتابى را مشتمل بر ابواب و فصول و متضمن مسائل و فروع بسيارى قرار دادهاند ، با اين وصف كسى نتوانسته بجميع فروع آن احاطه پيدا كند .
ما براى اينكه تا حدى بكثرت و جامعيت احكام اسلام پى بريد كتبى را كه در فقه شيعه عنوان گرديده متذكر و مراجعه بابواب و فصول هر يك از اين كتابها و مسائل و فروعى كه در ضمن آنها ذكر شده به عهده خوانندگان ميگذاريم ، و آنها عبارت است از كتاب طهارت ، صلاة ، زكات ، خمس ، روزه ، حج ، جهاد امر بمعروف ، نهى از منكر ، اعتكاف ، عمره ، مكاسب ، بيع ، رهن ، تفليس ، حجر ، شركت ، مضاربة ، مساقات ، مزارعة ، وديعة ، عاريه ، اجاره ، وكالت ، وقف ، صدقه ، سكنى ، عمرى ، حبس ، هبة ، سبق و رماية ، وصيت ، نكاح ، طلاق ، خلع ، مبارات ، ظهار ، ايلاء ، لعان ، عتق ، تدبير ، مكاتبه ، استيلاد ، اقرار ، جعاله ، قسم ، نذر ، عهد ، صيد ، ذباحه ، اطعمه ، اشربه ، غصب ، شفعه ، احياء موات ، لقطه ، ارث ، قضا ، شهادات ، حدود ، تعزيرات قصاص ، ديات .
بالجمله با ملاحظه اينكه اين احكام از كسى صادر شده كه درس نخوانده و معلم نديده و در محيط عربستان كه بهرهء از علوم و كمالات نداشتهاند نشو و نما نموده و در مدت بيست و سه سال كه بدعوت مردم و نشر احكام اشتغال داشته هميشه گرفتار اذيت و آزار دشمنان بوده به حدى كه از شدت مزاحمت آنان گاهى در شعب ابى طالب و گاهى بطائف و بالاخره بمدينه هجرت فرموده و در مدينه به زحمت جهاد و تجهيز قشون و اصلاح امور مسلمانان مشغول بوده ، هر منصفى تصديق مىكند كه وضع چنين احكام و قوانينى كه عقول خردمندان و فلاسفه جهان را بحيرت انداخته از حيز قدرت بشر خارج است .
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 272
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٢٧٢