خاتمه در بيان احوال عالم بعد از انقضاى امر قيامت -
ابن بابويه و عياشى از محمد بن مسلم روايت كردهاند از امام محمد باقر عليه السّلام كه گفت بتحقيق كه خدا خلق
كرده است در زمين از روزى كه زمين را خلق كرده است هفت عالم كه ايشان از فرزندان آدم نيستند خلق كرد ايشان را از اديم ارض يعنى از روى زمين پس ساكن گردانيد ايشان را در زمين يكى بعد از ديگرى با عالم خود پس خلق كرد پدر اين بشر را و خلق كرد ذريت او را از او نه و اللّه خالى نبوده است بهشت از ارواح مؤمنان از روزى كه بهشت را خلق كرده و خالى نبوده است جهنم از ارواح كافران از روزى كه جهنم را خلق كرده است شايد گمان كنيد كه چون روز قيامت شود حقتعالى بدنهاى اهل بهشت را با ارواح ايشان بسوى بهشت فرستد و بدنهاى اهل جهنم را با ارواح ايشان در جهنم ساكن گرداند خدا را كسى عبادت نخواهد كرد در بلاد او و خلقى نخواهد آفريد كه او را عبادت كنند و اعتقاد به يگانگى او بكنند و تعظيم او بنمايند چنين نيست بلكه خلق ديگر مىآفريند كه او را به يگانگى عبادت كنند و زمين ديگر خواهد آفريد كه ايشان را بردارد و آسمان ديگر خواهد آفريد كه بر ايشان سايه بيفكند آيا نشنيدهاى كه خدا فرموده است روزى كه بدل شود زمين به غير زمين و بدل شوند آسمانها و فرموده است آيا مانده شديم و بتنگ آمديم از خلق اول بلكه ايشان در شبههاند و شك دارند در خلق تازه و مراد اين خلقتى است كه بعد از قيامت خواهد شد و ايضا در خصال بسند معتبر از آن حضرت روايت كرده است كه در تفسير آيه دوم فرمود كه چون حقتعالى فانى ميگرداند اين خلق را و اين عالم را و ساكن ميگرداند اهل بهشت را در بهشت و اهل جهنم را در جهنم تازه مىكند عالمى را به غير از اين عالم و خلق تازه ايجاد مىكند از غير نر و ماده كه او را بيگانگى بپرستند و از براى ايشان خلق مىكند زمين را به غير اين زمين كه ايشان بر روى آن باشند و آسمانى به غير اين آسمان كه بر بالاى سر ايشان باشد شايد گمان كنى كه خدا همين يك عالم را آفريده است و خلقى به غير شما نيافريده است بلكه به خدا قسم كه حق تبارك و تعالى هزار هزار عالم و هزار هزار آدم آفريده است كه تو در آخرين عالمها و آدمهائى بدان كه اين احاديث را اكابر محدثين در كتب معتبره ايراد كردهاند و متكلمان اماميه متعرض اين مطلب بنفى و اثبات نشدهاند و منافات با ادله عقليه و اصول قطعيه ندارد و اما به حدى نرسيده است كه مورث قطع و جزم باشد و اخبار بسيار وارد شده است كه امور غريبه و احاديث عجيبه كه از