جهنم را بر اين دره گذار مىافتد و در حديث ديگر فرمود كه اين آتش شما كه در دنيا هست يك جزو است از هفتاد جزو از آتش جهنم كه هفتاد مرتبه آن را به آب خاموش كردهاند و باز افروخته است و اگر چنين نميكردند هيچ كس طاقت نزديكى آن نداشت بدرستى كه جهنم را در روز قيامت بصحراى محشر خواهند آورد كه صراط را بر روى آن بگذارند پس جهنم فريادى در محشر بر آورد كه جميع ملائكه مقربين و انبياء مرسلين از بيم آن بزانوى استغاثه آيند و در حديث ديگر منقولست كه غساق وادئيست در جهنم كه در آن سيصد و سى قصر است و در هر قصرى سيصد خانه است و در هر خانه چهل زاويه است و در هر زاويه مارى است و در شكم هر مارى سيصد و سى عقربست و در نيش هر عقربى سيصد و سى سبوى زهر است و اگر يكى از آن عقربها زهر خود را بر جميع اهل جهنم بريزد از براى هلاك همه كافى است و در حديث ديگر منقولست كه دركات جهنم هفت مرتبه است ( اول ) جحيم است كه اهل آن مرتبه را بر سنگهاى تافته ميدارند كه دماغ ايشان مانند ديگ ميجوشد ( و مرتبه دوم ) لظى است كه حقتعالى در وصف آن ميفرمايد كه بسيار كشنده
است پاى و دست مشركان را يا پوست سر ايشان را و بجانب خود ميكشد كسى كه پشت كرده به حق و رو گردانيده از معبود مطلق و جمع كرده است مالهاى دنيا را و حفظ كرده و حقوق الهى را از آن ادا نكرده ( مرتبهء سيم ) سقر است كه حقتعالى در وصف آن ميفرمايد كه سقر آتشى است كه باقى نمىگذارد پوست و گوشت و عروق و اعصاب و عظام را بلكه همه را ميسوزاند و باز خدا آن اجزاء را بازمىگرداند و آتش دست بر نميدارد و باز ميسوزاند و آتشى است بسيار سياهكننده پوست كافران را تا ظاهر و هويدا سازد براى ايشان و بر آن موكلند نوزده ملك يا نوزده نوع از ملائكه ( و مرتبهء چهارم ) حطمه است كه از آن شرارهها جدا مىشود مانند كوشك عظيم كه گويا شتران زردند كه بر هوا ميروند و هر كه را در آن افكنند او را در هم ميشكند و ميكوبد مانند سرمه و روح از او مفارقت نميكند و چون مانند سرمه ريزه شدهاند حق تعالى ايشان را به حالت اول برمىگرداند ( طبقهء پنجم ) هاويه است كه در آنجا گروهى هستند كه فرياد ميكنند كه اى مالك بفرياد ما برس چون مالك بفرياد ايشان رسد ظرفى از آتش بر ميگيرد كه مملو است از چرك و خون و عرقى كه از بدنهاى ايشان جارى شده مانند مس گداخته و بايشان ميخورانند پس چون به نزديك روى ايشان مىآورند پوست و گوشت روى ايشان در آن ميريزد از شدت حرارت آن چنانچه حقتعالى مىفرمايد كه براى ستمكاران آماده كردهايم آتشى را كه احاطه كند بايشان سراپردههاى آن و اگر استغاثه نمايند از تشنگى بفرياد ايشان مىرسند به آبى كه مانند مس گداخته باشد كه چون پيش دهان ايشان برند بريان كند روى ايشان را بد
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 520
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٢٠