بسيارى را گناه كبيره هست حضرت فرمود اما در قيامت پس همه شماها داخل بهشت خواهيد شد بشفاعت پيغمبر مطاع و وصى واجب الاتباع او و ليكن و اللّه ميترسم بر شما در برزخ گفت برزخ چيست فرمود قبر از روزى كه ميميريد تا روز قيامت مؤلف گويد كه از بسيارى اخبار معتبره ظاهر مىشود كه مؤمن را ضغطه نميباشد چنانچه كلينى از ابو بصير روايت كرده است كه چون مؤمن را در قبر ميگذارند روح او را باعالى بدن او برمىگردانند و سؤال ميكنند از آنچه ميداند از عقايد حقه چون جواب گفت درى از بهشت بسوى قبر او ميگشايند كه داخل مىشود بر او نور و خنكى و بوى خوش بهشت گفتم فداى تو شوم پس كجا است ضغطهء قبر فرمود هيهات بر مؤمنان از ضغطه چيزى نيست به خدا سوگند كه زمينى كه مؤمن بر روى آن راه ميرود فخر مىكند بر زمين ديگر كه بر پشت من راه رفت و بر پشت تو راه نرفت و چون داخل قبر مىشود زمين او را خطاب مىكند كه من تو را دوست ميداشتم در وقتى كه بر پشت من راه ميرفتى اكنون كه كار تو با من است ميدانم كه با تو چه كنم پس گشاده مىشود از براى او به قدر آنكه ديده كار كند و جمع ميان اخبار در غايت اشكال است و مؤمن را اگر حمل بر مؤمن كامل كنيم كاملتر از فاطمه بنت اسد و رقيه و سعد بن معاذ كم بهم ميرسد مگر آنكه فاطمه و رقيه را حمل كنيم بر آنكه از باب احتياط و اطمينان و خوابيدن و دعا به عمل آمده باشد و گوئيم كه مراد از مؤمن معصوم است و كسى كه تالى مرتبهء عصمت باشد مانند سلمان و ابو ذر
و امثال ايشان و ممكن است كه احاديث عدم ضغطهء مؤمن محمول باشد بر عدم ضغطه شديده و منافات با ضغطه خفيفهء معاذ نداشته باشد و در اخبار ضغطهء معاذ اشعار به حقيقت آن هست يا آنكه حمل كنيم بر عدم ضغطه كه بر وجه غضب باشد و ضغطه مؤمن بر وجه لطف باشد از براى آنكه قابل دخول بهشت گردد چنانچه ابتلاى او ببلاهاى دنيا از اين جهت است يا آنكه گوئيم در صدر اسلام چنين بود كه از براى غير معصومين بر وجه عموم بود و بعد از آن بشفاعت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمه معصومين از مؤمنين رفع شد و اين وجه غريب است اگر چه در بعضى از اخبار بعدى دارد و در حديث حسن كالصحيح از زراره منقول است كه گفت از حضرت باقر عليه السّلام پرسيدم كه جريده را چرا با ميت ميگذارند فرمود از براى آنكه عذاب و حساب از ميت دور مىشود مادام كه تراست و همه عذاب در يك روز و يك ساعت مىباشد قدر آنكه ميت را داخل قبر ميكنند و قوم برمىگردند و دو جريده را از براى اين قرار دادهاند كه در آن ساعت عذاب نكنند و هرگاه در آن وقت نشد ان شاء اللّه بعد از خشك شدن هم نميشود .
مؤلف گويد كه در توجيه اين حديث دو احتمال هست اول آنكه عذاب جسد اصلى در ساعت
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 423
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٤٢٣