عرض حال و درخواست تنبيه جمعيت آنجا همراه با توضيحات كتبى بايد به صوب دولت ارسال شود . تأكيد بر تحقق اين امر ، لازمه اصول نظام است . در صورت اقتضا آنچه رخ مىدهد ، اطلاع داده شود . در باب اجراى سند .
Y . PRK . A : 1 / 30
تاريخ : 16 / رجب / 1292
91 . دادخواهى تجار ايرانى
تبعه و تجار ايرانى مقيم اسلامبول به حضور جناب مستطاب خدايگان معظم معينالملك سفير دولت عليّه ايران در دربار دولت عليّه عثمانى ، دام اقباله العالى .
تصدقت شويم ؛ مستغنى از عرض و بيان و به خود جناب نصاب ، دام اقباله العالى ، واضح و عيان است مسلمانانى كه در ممالك محروسه ايران سكنى دارند ، زيارتگاه و معبد معتنابه ايشان كعبه معظمه و مدينه منوره و مشاهده مشرفه ائمه دين مبين [ مى ] باشد [ كه ] در ممالك محروسه دولت عليّه عثمانى واقع شده است و به اين جهت ، اهالى ايران ذكوراً و اناثاً لاجل الزيارت از آمد و شد [ در ] آن طرفها مجبورند و معلوم است كه اهالى ايران آنچه در عرض سال از تجارت و زراعت و كسب و صنعت منتفع مىشوند ، همهساله ميليونها پول خود را آورده ، در ممالك عثمانى بين راههاى خير مصرف مىنمايند و يا به تعمير و تزيين بقعات مباركه و يا به اهداى آلات طلا و نقره و مجوهرات گرانبها و نذورات مخصوصه سبب اعمار مملكت و انتفاع سير اهالى بلد مىشوند . آثارش پيدا و اين معنى را همه ملل مىدانند [ و ] مجال ستر و اخفا نمىباشد . لازمه حقشناسى و قدردانى و سزاوار اسلاميت و مقتضاى انسانيت اين است كه اهالى آن مملكتها و قصبه و قراء كه در عرض راه واقع شده است كه معيشت ايشان جان از حجاج و زوّار است ، يا براى وقايه و شكرانه اين نعمت عظمى و يا به ملاحظه جهت جامعه اسلاميت آنچه لازمه رعايت اخوت و مهمان نوازى است ، در حق حجاج و زوّار و ابناء السبيل ايرانى مرعى و معمول دارند كه هم به مراوده آنها افزوده و هم نزد خدا و