نوآورى و ابتكار در تأليف
24 . او در نوشته هايش چون بحارالانوار دائرة المعارف اسلامى شيعى ابتكار عمل داشت كه اين كار مهم علمى جامع ، وى را جاودانه تاريخ نمود او از عقل سرشار و هوش بالايى بهرهمند بود كه توانست بر أقران خود برترى گيرد . روش و سبك جديد تفسير موضوعى قرآن و شرح اخبار معصومين عليهم السلام و قرار دادن هر موضوع در جاى مناسب و حلّ مشكلات و توضيح و بيان لازم هريك از آنها سبب امتيازش شد . « 1 »
عمل گروهى در تأليف
25 . علامه سيد محسن امين مىگويد :
مخفى نيست كه علامه مجلسى را نويسندگانى بود كه تحت نظر و راهنمائيش عهدهدار نقل مطالب مورد نظر او از لابلاى مصادر بودند ، و خود شخصاً كار گزينش و مرتبسازى و چينش آنها را به عهده داشت ، و غالباً آنها علامه را در نقل يارى مىنمودند . « 2 » آية اللَّه سبحانى حفظه اللَّه تعالى در اين باره چنين مىنويسد : « . . . علامه مجلسى اين پديده را در تأليف بحارالانوار به كار گرفت و از گروهى از شاگردان خويش كمك گرفت ؛ شاگردانى كه تعداد آنان به دويست نفر از افراد مختلفى چون مجتهد ، محدّث ، مفسّر ، اديب ، مورّخ ، مصحّح و غيره مىرسيد و خود فقط به تفسير احاديث مشكل و حلّ مشكلات و پيچيدگىهاى آنها مىپرداخت . لذا در نسخههاى اصلى و اوّليه مىبينيم كه حديث با يك خط و شرح آن حديث با خط ديگرى كه همان خطّ علّامهء مجلسى است نوشته شده است ، كه اين خود نشانگر داشتن يك برنامه ريزى درست
هامش
( 1 ) . نگاه كن : يادنامه مجلسى ج 1 ص 357 - 363 ، فوائد رضويه ص 412 . .
( 2 ) . اعيان الشيعه ج 9 ص 184 . .