و تسعون تنّينا . . . ينفخون في جسمه
الى يوم يبعثون . »
اينها مظاهر شيطانند ، زبان و دست و چشم و گوششان جملگى آلات شيطانند و حتى تلاوتشان قرآن مجيد را به لسان شيطان است . يعنى لسان مضاف و انانيّت كه حقيقت ابليس است و دربارهء اين گونه افراد است . آيهء
« يِّلْوُونَ الَسِنَتَهُمْ بِالكِتابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الكِتابَ وَ ما هُوَ مِنَ الكِتابِ وَ يَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدَ اللّهِ وَ ما هُوَ مِنْ عِنْدَ اللّهِ
« 1 » يعنى برخى از احبار يهود و ملايان آنها ، هوسات نفسانى و هواجس شيطانى را با زبان پيچى و شيّادى بجاى كتاب آسمانى به خورد مردمى دهند در صورتى كه از كتاب اللّه نيست . [ مورد نزول گر چه احبار و ملايان آنهاست ولى موجب تخصيص به آنها نمىشود و مناط كه حقيقت شيطانى يعنى « انانيت » عام است . ] بلى ! نامه سيهدلان فجار و تبهكرداران كه محتوايى جز فنون افترا و انحراف و اباطيل و عداوتها و خصومتها و نظاير اينها ندارد ، جهنم افروز است .
« انّ كتاب الفجار لفى سجّين . »
« 2 » همين آتش سوزان خاموش ناشدنى است كه قرآن ، مردم را از آن برحذر داشته ، مىفرمايد :
« فاتقوا النّار التي وقودها الناس و الحجارة »
، « 3 » يعنى بهراسيد از آتشى كه فروزينه و آتشگرانهاش مردم و سنگ است . و للّه درّ الشاعر :
ز نفس آتش فتاده در جهنم * ز وى سوزد همى ابليس و آدم
هامش
( 1 ) آل عمران - 78 .
( 2 ) مطففين - 7 .
( 3 ) بقره - 24 .