بازگشت به قم
آيت اللّه كبير در سال 1330 ه . ق پس از 11 سال اقامت در نجف و پس از وفات استادش آخوند خراسانى ( در ذيقعده 1329 ه . ق ) در حالى كه به مقام عالى اجتهاد نايل آمده بود ، به زادگاهش بازگشت و به تدريس ، تأليف ، وعظ و تبليغ ، اقامهء جماعت و ديگر خدمات دينى پرداخت . « 1 » او در اين زمان ، در مسجد امام حسن عسكرى عليه السّلام به اقامهء جماعت و تدريس خارج فقه و اصول اشتغال داشت و گروهى از محصلان و طلاب از محضرش استفاده مىكردند .
معظم له منبرى شيرين داشت . در منزل خود ، در اعياد و سوگواريها منبر مىرفت و مردم را به موعظه حسنه خويش بهرهمند مىساخت . علماى بزرگى همچون آيت اللّه سيد صدر الدين صدر ، آيت اللّه حائرى و آيت اللّه حرمپناهى قمى ، پاى منبرش حاضر مىشدند . وى با اينكه فيلسوفى قوىپنجه و ماهر بود و از جزئيات و مسائل آن به خوبى آگاهى داشت ، اما آشكارا با حكما و فلاسفه مخالفت مىورزيد و مباحثاتش با آيت اللّه شاهآبادى در حوزه علميه قم معروف بود . « 2 » او مىگفت :
« اين فلسفهبافيها ، مردم را از آل محمّد عليهم السّلام و اخبار و احاديث اهل بيت دور ساخته است » . « 3 »
ويژگيهاى اخلاقى
آيت اللّه كبير ، داراى سرى پرشور ، روحيهاى قوى و قلبى شجاع بود ، به طورى كه از كسى نمىهراسيد . در زمان رضا خان ، كه سوگوارى و عزادارى امام حسين عليه السّلام ممنوع بود ، معظم له چه در مسجد و چه در منزلش منبر مىرفت ، روضه مىخواند
هامش
( 1 ) . ريحان يزدى ، آينهء دانشوران ، ص 149 .
( 2 ) . شريف رازى ، آثار الحجه ، ج 1 ، ص 217 .
( 3 ) . شريف رازى ، گنجينهء دانشمندان ، ج 1 ، ص 343 .