كتابخانه در ميان كتابخانههاى جهان تشيع ، بسان ماه مىدرخشد . در آغاز ، اين كتابخانه با كتابهاى علامه سيد محمّد قلى موسوى شكل گرفت ، سپس با كوشش پىگير علامه آيت اللّه مير حامد حسين ، بر تعداد كتابهاى آن افزوده شد . وى براى تأليف عبقات ، نيازمند مداركى بود كه در هند ، آسان به دست نمىآمد ، لذا به همراه برادرش علامه اعجاز حسين براى به دست آوردن كتابهاى مورد نيازش به ديگر كشورهاى اسلامى همچون عراق و عربستان سفر كرد و با خريد هزاران كتاب بر غناى كتابخانه افزود و هم به سفارش او ، صدها كتاب نسخهبردارى گرديد يا به همت ديگران - و از همه بيشتر مرحوم محدث نورى - برايش خريده و فرستاده شد ، كه بدينترتيب هزاران مجلد كتابهاى چاپى و خطى نفيس و بيشتر كتب اهل سنت در اين كتابخانه گرد آمده است .
علامه شيخ آقا بزرگ تهرانى مىنويسد :
اين كتابخانه ، يكى از مفاخر جهان تشيع است كه در آن 30 هزار كتاب خطى و چاپى از نفايس كتب - بويژه آثار متقدمان و متأخران اهل سنت - وجود دارد . استادم علامه ميرزا حسين نورى برايم گفت : مير حامد حسين از لكهنو برايم نوشت كه فلان كتاب را برايم تهيه كنيد و بفرستيد ، من برايش نوشتم : شگفتا كه اين كتاب در كتابخانهء بزرگ و عظيم شما وجود ندارد . مير حامد حسين در پاسخم نوشت : من يقين دارم كه چند نسخه از اين كتاب در كتابخانهام موجود است اما جستجوى اين كتاب و پيدا كردنش وقت بسيارى مىگيرد و كتابى كه شما برايم بفرستيد زودتر به دستم مىرسد و كمتر وقت مىگيرد . يكى از فضلاى هند ، فهرست كتابهاى تفسيرى آن را به من نماياند و من از كثرت آن در شگفت آمدم .
خلاصه ، اين كتابخانه ، از مهمترين كتابخانههاى شرق است . « 1 »
هامش
( 1 ) . تهرانى ، نقباء البشر ، ج 1 ، 348 .