عميق وى در فقه ، اصول ، كلام ، تفسير ، فلسفه ، درايه ، حديث ، نجوم ، تاريخ ، شعر ، رجال و ديگر علوم گرديد » . « 1 »
ك ) اخلاص در نيت
مشهور است كه آن حكيم و الاقدر ، چون فقط خدا و دفاع از حق را در نظر داشت ، نمىخواست نامش بر روى كتبش نگاشته شود . ( براى نمونه التوحيد و التثليث و الرحلة المدرسية چاپ اول ) . اوج اخلاص و صدق و صفاى اين قلهسان حكمت را ببين كه مىگفت : تنها قصدم خدمت و دفاع از حق و حقانيت است ، براى رضايت پروردگار ؛ چه به نام من باشد يا به اسم ديگرى . « 2 » على عليه السّلام فرمود :
« ثمرة العلم اخلاص العمل » « 3 » « و بلاغى هرچه علمش افزون مىشد ، اخلاصش فزونتر مىگرديد و هرچه اوج عظمتش پديدار مىگشت ، فروتنى او بيشتر مىشد .
ل ) زهد
پيشواى زهد پيشگان على عليه السّلام مىفرمايد : « الزهد سجية المخلصين » . « 4 » بلاغى بزرگ كه عظمت نامش لرزه بر اندام معاندين و مخالفين مىافكند و آثارش شهرت جهانى يافته بود ، چنان زاهدانه مىزيست كه زندگانى مولايش على عليه السّلام تداعى مىشد . گويند :
« اتاق كوچكى داشت و در آن جز حصير و گليمى كه بر آن مىنشست ، چيز ديگرى ديده نمىشد . در زمستان وسايل گرمازا و در تابستان وسيله خنك كننده نداشت ، با اينكه مزاجى ضعيف و بيمار داشت » .
هامش
( 1 ) . بلاغى ، مدرسهء سيار ، مقدمه .
( 2 ) . ر . ك : تهرانى ، نقباء البشر ، ج 1 ، ص 324 .
( 3 ) . آمدى ، غرر الحكم ، ج 1 ، ص 361 .
( 4 ) . همان ، ص 24 .