الف . تاريخ انبيا
گاهى در شيوههاى تفسيرى ائمه عليهم السّلام براى شرح آيه يا جملهاى از يك آيه ، به بخشى از داستانهاى پيامبران اشاره شده است .
برادران يوسف وقتى از مصر بازگشتند بارهاى خود را گشودند و « قالوا يا ابانا ما نبغى هذه بضاعتنا ردّت الينا و نمير اهلنا » « 1 » ( سرمايهء اصلى خود را كه در بارها ديدند ، به پدر خود ) گفتند :
پدر ! ما ديگر چه مىخواهيم ؟ اين سرمايهء ما است كه به ما باز پس گردانده شده است . ( پس بهتر است كه برادرمان بنيامين را با ما بفرستى ) و ما براى خانوادهء خويش مواد غذايى مىآوريم .
امام صادق عليه السّلام مىفرمايد :
« لمّا فقد يعقوب عليه السّلام يوسف عليه السّلام ، اشتدّ حزنه عليه و بكاؤه حتّى ابيضّت عيناه من الحزن و احتاج حاجة شديدة و تغيّرت حاله و كان يمتار القمح من مصر فى السنة مرّتين فى الشتاء و الصّيف و انّه بعث عدة من ولده ببضاعة يسيرة الى مصر . . . » « 2 »
« نمير » از « ميره » به معناى جلب طعام و مواد غذايى است .
اين كه چگونه مواد غذايى جلب مىكردند ، امام صادق عليه السّلام به داستان يعقوب استشهاد نموده است كه ، حضرت يعقوب در زمان نياز شديد ، سالى دوبار ، يك بار در زمستان و يك بار در تابستان فرزندان خود را با سرمايهء بسيار كمى به مصر مىفرستاد تا گندم بياورند .
ب . تاريخ پادشاهان ستمگر
قرآن كريم ، فرعون را « ذى الاوتاد » ناميده است
وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ
، « 3 » اما در اين كه علت اين نامگذارى چيست ؟ ديدگاههاى مختلفى بيان شده است .
برخى گفتهاند : « اوتاد » جمع « وتد » به معناى ميخ است ، و از آن جا كه لشكرهاى نظامى فرعون چادرهاى خود را با ميخهاى بزرگ ، محكم مىكردند به او « ذى الاوتاد » گفتهاند .
هامش
( 1 ) يوسف / 65 .
( 2 ) تفسير نور الثقلين ، ج / 438 .
( 3 ) فجر / 10 .