دلايل تفسير روايى
مقصود از اين روش اين است كه قرآن كريم را مىتوان به وسيله روايات و اخبار تفسير نمود ، چرا كه روايات به عنوان يكى از مهمترين منابع تفسيرى به شمار مىآيد .
ريشهدارترين و با سابقهترين شيوهء تفسير قرآن ، تفسير روايى است . زيرا متصدى اصلى آن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و متن اصلى آن رواياتى است كه از آن بزرگوار به دست ما رسيده است .
آن حضرت در عهد رسالت خود به شرح و تبيين آيات پرداخت و با رفتار ، كردار و سخنان خود به تعليم قرآن مىپرداخت . مردم نيز بدين گونه با سنت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آشنا شدند ، اين يكى از وظايف مهم آن حضرت بود كه به فرمان خدا انجام مىداد ، خداوند نيز اين سنت را براى مردم حجت قرار داد .
روايات امامان معصوم و اهل بيت عصمت و طهارت عليهم السّلام نيز مطابق ادلهاى كه خواهد آمد - از جمله حديث متواتر ثقلين - ملحق به سنت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است .
يادآورى اين نكته ضرورى مىنمايد : همانطور كه پيش از اين گذشت گروهى تنها راه فهم قرآن را روايات و اخبار مىدانند ، اينها تا حد افراط در اين مسير پيش رفته و استفاده از آيات قرآن و عقل و اجتهاد را در تفسير و تبيين آيات باطل مىدانند ، كه برخى از اخباريون طرفدار اين نظريه هستند .
در هر حال براى حجيت قول پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و ائمهء معصومين عليهم السّلام « 1 » به ادلهء زير مىتوان تمسّك كرد :
الف .
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ
؛ « 2 » و ما اين ذكر ( قرآن ) را بر تو نازل كرديم تا آنچه به سوى مردم نازل شده است براى آنها روشن كنى . »
ب .
وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلَّا لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ
؛ « 3 » و ما اين كتاب ( قرآن ) را بر تو نفرستاديم ، مگر اين كه براى آنها بيان كنى در آنچه كه اختلاف كردهاند . »
هامش
( 1 ) بررسى حجيت و عدم حجيت گفتار صحابه و تابعين كه يكى از منابع دينى اهل سنت است ، در بحث ملحقات خواهد آمد .
( 2 ) نحل / 44 .
( 3 ) نحل / 64 .