5 . تفسير نشدن تمام آيات قرآن
اين موضوع در بحث « حجم روايات تفسير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم » خواهد آمد . سيوطى مىگويد :
از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تنها 250 روايت رسيده است .
6 . وجود رواياتى كه خود نيازمند به تفسير است
برخى روايات داراى محتواى خاصى هستند كه خود نياز به شرح و تفسير دارند ؛ مانند روايتى كه نزول قرآن را بر « بيت المعمور » مىداند ، يا رواياتى كه صفات خداوند را بيان مىكند .
7 . جدا نشدن روايات ضعيف از متون تفسيرى
دانشمندان دينى همواره در تلاش هستند تا صحيحترين ديدگاهها را به جامعه ارائه دهند و لذا در برخورد با روايات ، « علم رجال و دراية » را تدوين كردهاند تا راويان به خوبى شناسايى شده و افرادى را كه داراى انحراف هستند جدا نمايند ، اما با اين وجود در روايات تفسيرى اخبار ضعيف بسيارى وجود دارد كه خود نياز به تلاش ديگرى دارد تا از روايات صحيح باز شناخته شوند .
لازم به يادآورى است كه ، اگر روايتى مستند به معصوم عليه السّلام نباشد ، يا مخالف قرآن ، يا روايت متواتر قطعى و يا عقل باشد مردود شمرده شده و اعتبارى ندارد .
در روايات صحابه و تابعين نيز ضعف و وهن فراوان مشاهده مىشود و دكتر ذهبى مىگويد : آن قدر روايات موهون و ضعيف در كتب تفسيرى منسوب به صحابه و تابعين وجود دارد كه صحيح و غير صحيح مخلوط شده و حق در ميان آنها مخفى است . « 1 »
8 . ايجاد خلل در انديشهها و اعتقادات
بسيارى از روايات به منظور ايجاد تزلزل در انديشههاى بنيادين مسلمانان جعل شده است كه جعلى و غير صحيح بودن آن آشكار است ؛ مانند روايات تحريف كه برخى از محدثان بدان تكيه كرده و قائل به تحريف شدهاند . چنان كه محدث نورى كتاب « فصل
هامش
( 1 ) التفسير و المفسرون ، ج 1 / 156 .