كلّيات خمس
كليّنا خمس فمنه ما عرى « 1 » * تمام ماهيّة أفراد ترى
فى ذهن أو فى خارج فذا بدر « 2 » * نوعا و منه جزئها فإن ظهر « 3 » مشتركا تمام الاشتراك فى * ماهيّة و نوع آخر اعتفى « 4 » فذلك الجنس و إلّا فصل * و منه عنها خارج فنتلو :
ذا عرضا فخاصة إذا سجن * عن غير أفراد حقيقة و إن
سوّحته « 5 » فعرض عام جلا * و الدّاخل الذّاتى منها يحتلى ؟
كلّى طبيعى و منطقى و عقلى
مفهوم ذا كلّى قد يفسّر * بالمنطقى معروضه يحرّر
باسم الطّبيعى و كلاهما معا * سمّى بالعقلىّ و الحكم اتبعا « 6 » فى كلّ واحد من الأقسام * فسمّها بهذه الأسامى
هل الطّبيعى له وجود * فى ضمن الأفراد أو الموجود
منه هو الأفراد نفسها و لا * وجود خارجا له الخلف علا
جنس قريب و بعيد
نبدأ أوّلا « 7 » بذكر الجنس * من بين كلّيّاتنا ذى الخمس
هو المقول فى الكثيرين إذا * ما اختلفوا حقيقة و اتّخذا « 8 »
هامش
( 1 ) - عرى : پوشاند ، فرا گرفت ، در نزد آن قرار گرفت .
( 2 ) - سبقت مىگيرد و حاصل مىشود .
( 3 ) - در اصل : ذهر ، شايد زهر بوده .
( 4 ) - اعتفا : طلب كردن .
( 5 ) كما فى الاصل ، شايد صحيح آن « سويته » بوده .
( 6 ) - ات .
( 7 ) - در اصل : اول
( 8 ) - اط .