العلم تصديق إذا إذعانا « 1 » * لنسبة بدا ، و إلّا كانا « 2 » تصوّرا « 3 » و كلّ واحد يرد * قسمين عقليّين حسب لم يزد
قسم ضرورىّ و قسم مكتسب * فالأوّل الحاصل من دون طلب
و الثّان من ترتيب معلومات * يفضى الى عرفان « 4 » مجهولات
و قد يرى فيه الخطا لما نرى * تناقض الآراء بينهم عرى « 5 » بل قد يرى « 6 » تناقض الأفكار * من واحد منهم لدى التّكرار
فوضعوا المنطق هاديا إلى * طريق الاكتساب كى لا تعدلا « 7 »
تعريف منطق
فالمنطق العلم بقانون يقى * عن الخطا فى الفكر لا فى المنطق « 8 »
موضوع منطق
موضوعه معرّف و حجّة * فى الفنّ ذان « 9 » و واضحا المحجّة « 10 »
هامش
( 1 ) - اذعان : اقرار ، اعتراف ، حكم .
( 2 ) - اط .
( 3 ) - « العلم تصديق . . . و الا كان تصورا » در متن تفتازانى در اين مورد چنين آمده است : « العلم ان كان اذعانا للنسبة فتصديق و الا فتصور » .
( 4 ) - حصول خ د .
( 5 ) - عريه : غشيه و ألم به - در اين كتاب بمعنى حاصل شدن ، و ظاهر شدن ، استعمال شده است .
( 6 ) - متكلم مع الغير معلوم ، يا مفرد غايب مذكر مجهول .
( 7 ) - در اصل : كى تعدلا ، ممكن است به تشديد دال باشد يعنى : تا اينكه فكر و طريق اكتساب مستقيم و درست شود .
( 8 ) - سخن و كلام .
( 9 ) - اسم اشارهء مثنى : اين دو .
( 10 ) - جادة الطريق ، اى وسطه .