از قرآن در مدينه بقره و آل عمران و نساء و مائده و برائت و رعد و نحل و حج و نور و احزاب و محمد و فتح و حجرات و حديد و رحمن و مجادله و حشر و ممتحنه و صف و جمعه و منافقون و تغابن و طلاق و يا ايها النبى لم تحرم تا سيزده آيه و اذا زلزلت و اذا جاء نصرالله نازل شده و ساير قرآن در مكه نازل شده است .
اين روايت نيز با روايات گذشته و مخصوصاً با روايت خود قتاده در مطففين و انسان و لم يكن مخالف مىباشد .
آنچه درباره اين روايات مىتوان گفت اينست كه به هيچ وجه قابل اعتماد نيستند زيرا نه ارزش روايت دينى را دارند و نه ارزش نقل تاريخى . اما ارزش روايت دينى زيرا اتصال به پيغمبر اكرم صلي الله عليه و سلم را ندارد .
و اما ارزش نقل تاريخى ، زيرا ابن عباس جز زمان ناچيزى از زمان حيات پيغمبر اكرم صلي الله عليه و سلم صحابت آن حضرت را درك نكرده و بديهى است كه در نزول اين همه سورههاى قرآنى حاضر و شاهد نبوده و اگر ترتيب نامبرده را از راه نظر و اجتهاد نيز به دست نياورده باشد از ديگران شنيده و درنتيجه خبرى مىشود بى ذكر مدرك . و چنين نقل تاريخى بى ارزش است . گذشته از اينها اين روايات با فرض صحت و استقامت خبر واحد هستند . كه در علم اصول به ثبوت رسيده ، چنين خبرى در غير احكام شرعيه خالى از اعتبار مىباشد .
پس بنابر آنچه گذشت تنها راه براى تشخيص ترتيب سورههاى قرآنى و مكى يا مدنى بودن آنها تدبر در مضامين آنها و تطبيق آن با اوضاع و احوال پيش مىرود براى تشخيص ترتيب سور و آيات قرآنى و مكى يا مدنى بودن آنها سودمند مىباشد چنان كه مضامين سورههاى انسان والعاديات و مطففين به مدنى بودن آنها گواهى مىدهد اگرچه برخى از اين روايات آنها را جزء سورههاى مكى قرار مىدهد .
نم يم ( خلاصه قرآن در اسلام ) ( به ضميمه رسائلى در قرآن : شعرانى ، طباطبائى ، آملى ) ( فارسى ) — صفحة 105
مساهمون: قادر فاضلى
ص١٠٥