توضيحى در باره مسير كاروان اسيران كربلا ، از كوفه به شام و از شام تا مدينه
كاروان اسيران كربلا را پس از انتقال به كوفه ، اندكى نگاه داشتند و سپس به سوى دمشق ، پايتخت حكومت امويان ، فرستادند . مسير حركت اين كاروان ، در كتب تاريخ و سيره ، معيّن نشده است . از اين رو ، پيموده شدن هر كدام از مسيرهاى ميان كوفه و دمشقِ آن روزگار ، محتمل است .
برخى خواستهاند با ارائه شواهدى ، حركت آنان را از يكى از اين چند راه ، قطعى نشان دهند ؛ ولى مجموع قرائن ، ما را به اطمينان كافى نمىرساند . « 1 » ما ابتدا راههاى موجود آن روزگار را بر مىشمريم و سپس ، قرائن ارائه شده را بررسى مىكنيم .
ذكر اين نكته پيش از ورود به بحث ، لازم است كه ميان كوفه و دمشق ، فقط سه راه اصلى بوده است . البتّه هر كدام از اين راهها ، در بخشى از مسير ، فرعىهاى متعدّد كوتاه و بلندى هم داشتهاند كه طبيعى است . « 2 »
مسير حركت كاروان اسيران كربلا ، از كوفه به شام
راه نخست : راه باديه
كوفه ، در عرض جغرافيايىِ حدود 32 درجه و دمشق ، در عرض جغرافيايىِ حدود
هامش
( 1 ) مرحوم حاج شيخ عبّاس قمّى در نَفَسُ المهموم ( ص 388 ) مىگويد : بدان كه ترتيب منزلگاههايى كه آنان در هر سفر ، در آنها پياده شدند و خوابيدند و يا [ بدون خوابيدن ] از آنها گذشتند ، مشخّص نيست و در كتابهاى معتبر نيز چيزى گفته نشده است ؛ بلكه در بيشتر آنها ، از سفر اهل بيت [ - امام عليه السلام ] به شام ، سخنى به ميان نيامده است .
( 2 ) ر . ك : نقشه شماره 5 در پايان كتاب .