3 . بر فرض كه از عبارت ياد شده ، استنباط شود كه ابن مشهدى ، همه راويان كتاب المزار الكبير را توثيق كرده است ، با عنايت به اين كه وى از متأخّرانْ محسوب مىشود ، قطعاً توثيق او هم بر پايه حدس و نظر بوده و از اعتبار لازم ، برخوردار نيست .
بر اين اساس ، هر چند مورد وثوق بودن مشايخ ابن مشهدى ، موجب اعتبار نِسبى روايات كتاب اوست ، ليكن اين اعتبار ، به گونهاى نيست كه بتوان با اطمينان ، زيارتنامه ياد شده را به طور مستقيم ، به امام زمان عليه السلام نسبت داد و لذا به كسانى كه « زيارت ناحيه مقدّسه » را بازگو مىنمايند ، توصيه مىشود كه آن را مستقيماً به امام زمان عليه السلام نسبت ندهند ؛ بلكه آن را به نقل از كتاب المزار الكبير ، از ناحيه مقدّسه ، گزارش نمايند .
گفتنى است درباره كتاب ابن مشهدى ، نكات ديگرى نيز هست كه در اين مختصر ، فرصت پرداختن به آنها نيست .
ميزان اعتبار زيارت دوم ( مشهور به « زيارت شهدا » )
اين زيارتنامه نيز منسوب به ناحيه مقدّسه است ؛ ليكن به « زيارت شهدا » مشهور است . در اين باره نيز چند نكته قابل توجه است :
1 . اين زيارت ، در كتابهاى : الإقبال ، « 1 » المزار الكبير « 2 » و مصباح الزائر « 3 » آمده است ؛ ليكن در مصادر كهن ، مانند : كامل الزيارات و مصباح المتهجّد ، گزارش نشده است .
2 . با عنايت به اين كه شيخ طوسى در سلسله سند اين روايت ( زيارت ) است ، جاى اين پرسش وجود دارد كه : چرا ايشان ، اين زيارت را در مصباح المتهجّد نياورده است ؟
هامش
( 1 ) ر . ك : الإقبال : ج 3 ص 73 .
( 2 ) ر . ك : المزار الكبير : ص 485 .
( 3 ) ر . ك : مصباح الزائر : ص 278 .