5 / 2 زيارت دوم ، به روايت « الإقبال » « 1 »
861 . الإقبال - به نقل از ابو منصور بن عبد المُنعم بن نُعمان بغدادى - : از ناحيه مقدّسه ، در سال 252 هجرى « 2 » و هنگام وفات پدرم ، اين نوشته به دست شيخ محمّد بن غالب اصفهانى بيرون آمد . من تازهسال بودم و در نامهام ، براى زيارت مولايم ابا عبد اللَّه الحسين عليه السلام و شهيدان [ كربلا ] - كه رضوان خداوند بر ايشان باد - ، اجازه خواسته بودم .
پاسخ نامه ، چنين آمد : « به نام خداوند رحمتگر مهربان . هنگامى كه خواستى شهيدان را - كه رضوان خداوند بر ايشان باد - زيارت كنى ، نزد پاهاى حسين عليه السلام كه همان قبر على اكبر ، فرزند امام حسين - كه درودهاى خدا بر هر دوشان باد - است ، رو به قبله بِايست - كه آن جا ، محلّ [ دفن ] شهيدان عليهم السلام است - و با ايما و اشاره ، به على اكبر عليه السلام خطاب كن و بگو :
سلام بر تو ، اى نخستين كُشته از نسل بهترين بيرون آمده از نسل ابراهيم
السَّلامُ عَلَيكَ يا أوَّلَ قَتيلٍ مِن نَسلِ خَيرِ سَليلٍ مِن سُلالَةِ إبراهيمَ
هامش
( 1 ) علّامه مجلسى ، پس از آوردن اين زيارت ، گفته است : بدان كه [ شيخ ] مفيد و سيّد [ ابن طاووس ] ، اين زيارت را در كتابهايشان با حذف سند براى « روز عاشورا » آوردهاند و مؤلّف المزار الكبير ، چنين گفته : « زيارت شهيدان در روز عاشورا : ابو الفتح محمّد بن محمّد جعفرى - أدام اللَّه عزّه - براى من روايت كرد از . . . و نيز شيخ محمّد بن احمد بن عيّاش ، به من خبر داد از . . . و عيناً همين زيارت را نقل كرد ؛ امّا ما آن را در زيارتهاى مطلقه آورديم ؛ زيرا روايت ، دلالتى بر اختصاص داشتن آن به زمان خاصّى ندارد » ( بحار الأنوار : ج 101 ص 274 ) .
( 2 ) علّامه مجلسى فرموده : « بدان كه در تاريخ روايت [ و توقيع ] ، اشكالى وجود دارد ؛ زيرا چهار سال زودتر از تولّد امام مهدى عليه السلام است . از اين رو ، شايد تاريخ آن 262 باشد [ و نه 252 ق ] . نيز ممكن است كه از سوى امام حسن عسكرى عليه السلام صادر شده باشد » ( بحار الأنوار : ج 101 ص 274 ) ؛ ليكن بايد توجّه داشت كه تاريخ ياد شده ( 252 ق ) همزمان با دوران امامت امام هادى عليه السلام ( 212 - 254 ق ) است : بنابر اين ، سخن علّامه در مورد امكانِ نسبت دادن آن به امام حسن عسكرى عليه السلام صحيح به نظر نمىرسد ، بلكه على القاعده امام هادى عليه السلام مقصود است .