فصل نهم ؛ مقبرهء شهيدان حرّه
در ميانهء سالهاى 61 / 63 ه . ق . در پى واقعهء كربلا ، مخالفتهايى عليه امويان به ظهور پيوست . مركز اصلى اين موضعگيرىها سرزمين حجاز بود و عبداللَّه بن زبير در شكل دادن و متمركز نمودن مسير مخالفتها نقش اساسى داشت .
عدّهء زيادى از مردم مدينه و مكّه با عبداللَّه بيعت كرده ، رفتهرفته از اطاعت امويان سرپيچى كردند و بر قيام و خروج ، عزم راسخ نمودند . « 1 » يزيد براى فرونشاندن قيام مدنىها و مكّىها ، هيئتى به مكّه فرستاد ؛ تا با عبداللَّه بن زبير گفتگو كنند ؛ ولى بىنتيجه باز گشتند . « عمرو بن سعيد » والى وقت مدينه ، عمرو بن زبير برادر عبداللَّه را تحريك و تجهيز نمود تا با برادرش به جنگ پردازد .
در اين نبرد عبداللَّه بن زبير غالب شد و عمرو را به اسارت درآورد .
پىآمد اين پيروزى گسترده ، فرار امويان از حجاز و مسلّطشدن عبداللَّه بر طائف و مكّه بود . مدنىها نيز « عثمان بن محمد بن ابىسفيان » والى مدينه را اخراج كردند و به صف عبداللَّه بن زبير پيوستند و خانههاى امويان را در مدينه به محاصرهء خود در آوردند .
يزيد ، « مسلم بن عقبة المُرّى » را فرماندهء لشكر كرد و او را عازم مدينه نمود .
امويانى كه به اسارت مدنىها درآمده بودند ، پس از تعهّد به عدم همكارى با
هامش
( 1 ) . ابناعثم كوفى ، « الفتوح » جزء 5 ، صص 262 و 263 ، « ابتداء ذكر عبداللَّه بن الزّبير » .