مراراً كثيرة و يكشف عن وجه و ينظر اللَّه . . . و دفن رحمة اللَّه بالبقيع » . « 1 » پس از وفاتش جمعى از هواداران اهلبيت عليهم السلام او را مهدى موعود دانستند و گروهى امامت را پس از امام صادق عليه السلام ، حقّ او و فرزندش محمّد شمردند و طايفهاى امامت را در اعقاب اسماعيل باور كردند و بدينسان مذهب شيعهء اسماعيلى به وجود آمد . « 2 » سمهودى در بارهء موقعيّت مقبرهء اسماعيل جزم دارد كه آن :
« يقابل مشهد العبّاس فى المغرب و هو ركن سور المدينة اليوم من القبلة و المشرق ، بنى قبل سور ، فاتّصل السور به ، فصار بابه من داخل المدينه » . « 3 » اين مكان پس از برچيدهشدن حصار مدينه در دوران سعودىها ، خارج از بقيع جاى گرفت .
فاصله مقبرهء اسماعيل تا بقعهء اهلبيت عليهم السلام حدود 15 متر مىباشد كه بعدها مسير خيابان جديدالإحداث ابوذر شد . پس از احداث خيابان مذكور ( ابوذر ) آثار
هامش
( 1 ) . « . . . بر دوش مردم تا مدينه حمل گرديد و به نزد پدرش آورده شد . پدر بر او ترحم بسيار كرد و به سوى تختش بدون كفش و عبا پيش رفت . قبل از اينكه او را دفن نمايد ، چندين بار دستور داد تختش را بر زمين گذارند تا به صورتش نگاهى افكند . سرش را به طرف آسمان بلند كرد . . . رحمت خدا بر او باد ! در بقيع دفن گرديد . »
( 2 ) . در خصوص تعارض فرقهء اسماعيلى با عقايد اثنىعشرى نك : آراء شيخ طوسى ، « تلخيص الشّافى » جزء 4 ، ص 202 ؛ همچنين در بارهء اسماعيليّه نك : مقريزى ، « اتّعاظ الخنفاء بأخبار الائمّة الفاطميّين الخلفا » مصر 1367 ه . ق . ؛ امين الرّيحانى ، « ملوك الرّيحانى » ، بيروت 1929 م . ؛ احمد بن عبداللَّه خزرجى ، « خلاصة تذهيب الكمال فى أسماء الرّجال » ، مصر 1322 ه . ق . ؛ ابواسحاق قهستانى ، « هفت باب بابا سيّدنا » به اهتمام ايوانف ، تهران 1336 ش . ناصر خسرو ، « وجه دين » ، تهران ، 1348 ش . ؛ ابوحاتم رازى ، « اعلام النّبوّه » ، تهران ، 1356 ش . ؛ حميدالدّين كرمانى ، « الاقوال الذّهبيّه » ، تهران 1356 ش .
هاجسن ، « فرقهء اسماعيليّه » ، تهران 1343 - 1346 ش . ؛ آريننژاد ، « قيام اسماعيليّه » ، تهران ، 1336 ش . « دائرةالمعارف الإسلاميّه » ج 2 ، ص 187 ؛ « دائرةالمعارف القرن العشرين » ، فريد وجدى ، ج 1 ، ص 1347 ، بيروت 1971 م . « ايران و يمن » ، تصحيح ، هنرى كربن ، تهران ، 1340 ش .
( 3 ) . « روبهروى آرامگاه عباس از طرف مغرب است . امروزه قسمتى از سور مدينه از طرف قبله و مشرق شده است ، پيش از سور مدينه بنا گرديد . پس با سور متصل گرديد و در آن از داخل مدينه گشوده شد . »