بررسى سرگذشت اين هيئتهاى نمايندگى « 1 » و دقت در مذاكرات آنان با رسول گرامى صلى الله عليه و آله به روشنى مىرساند كه اسلام از طريق تبليغ و دعوتهاى منطقى ، در شبه جزيره نفوذ كرد . البته طاغوتهاى زمان ، يعنى ابو سفيانها و ابو جهلها مانع از نفوذ اسلام بودند . جنگهاى پيامبر صلى الله عليه و آله ، گذشته از اينكه بيشتر براى خنثى كردن توطئهها بود ، براى سركوبى اين گونه طاغوتها نيز بود . طاغوتهايى كه بر سر راه اسلام قد علم كرده و مانع از ورود سپاه تبليغ به سرزمين حجاز و نجد و غيره بودند . هيچ آئين و برنامهء اصلاحى ، بدون شكستن طاغوتها و برچيدن خارهاى روييده بر سرِ راه آن امكانپذير نيست . از اين جهت است كه مىبينيم ، نه تنها پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله ، بلكه عموم پيامبران الهى قبل از هر چيز براى كوبيدن طاغوتها و نابود كردن موانع كوشش مىكردند .
قرآن مجيد ، در سورهء خاصى از ورود اين هيئتها و پيروزى روزافزون اسلام ، در شبه جزيره سخن مىگويد و مىفرمايد : « آنگاه كه پيروزى خدا فرارسيد و مكه فتح گرديد و مردم را ديدى كه فوجفوج در آئين خدا وارد مىشوند ، در اين حالت ، خدايت را با ستايش او تسبيحگو ، و طلب آمرزش نما كه او توبهپذير است » . « 2 »
على رغم اين آمادگى در قبايل عرب و ورود هيئتهاى نمايندگى ، از طرف آنها در سال نهم هجرت ، هفت سريه و يك غزوه اتفاق افتاد . سريّهها ، به خاطر خنثى كردن توطئهها و غالباً براى شكستن بتهاى بزرگى بود كه همچنان در ميان قبايل عرب مورد پرستش بود . از جملهء اين سريهها ، سريهء على بن ابى طالب عليه السلام است كه به فرمان پيامبر صلى الله عليه و آله ، رهسپار سرزمين « طى » گرديد . و از جملهء غزوات در سال نهم ، غزوهء تبوك را مىتوان نام برد . در اين غزوه ، پيامبر صلى الله عليه و آله با سپاهى گران سرزمين مدينه را به عزم سرزمين مرزى تبوك ، ترك گفت و بدون
هامش
( 1 ) تشريح خصوصيات اين هيئتها و مذاكراتى كه ميان آنها و رسول خدا صلى الله عليه و آله صورت گرفت و بيان الطاف و محبتهايى كه رسول گرامى صلى الله عليه و آله در مورد آنان مبذول نمود ؛ در اين نوشتهء فشرده نمىگنجد . سيرهنويس معروف ، محمد بن سعد در كتاب خود ، قسمت اعظم ويژگىهاى اين هيئتهاى نمايندگى را آورده است . او از هفتاد و سه هيئت نمايندگى نام مىبرد كه دستهدسته و گروهگروه در طول سال نهم و يا كمى پيش از آن ، به حضور پيامبر صلى الله عليه و آله رسيدند - « الطبقات الكبرى » ، ج 1 / 291 ، 359 .
( 2 ) سورهء نصر / 1 - 3 .