لوازم مسجد
بدان كه در مسجد مبارك ، چهار چهلچراغ قرمز و سفيد بزرگ و كوچك آويختهاند و چند جار ممتاز و ساير چراغها گذاردهاند و در دو جا ، تخت مرتفعى ساختهاند كه جاى مؤذن و مكبر است ، يكى نزديك به وسط مسجد و ديگرى در سمت شمالى مسجد ؛ و براى خواجههاى حرم نيز اطاقى ساختهاند كه در زاويهء شمالى مسجد است و در زاويهء جنوبى مسجد اطاقى است كه بالاى آن منارهء بلال است و نيز در زاويهء جنوبى ديگر مسجد ، اطاقى در زير است كه بالاى آن منار ديگر است . و در مسجد دو محراب است ، يكى محرابالنبى است و دوم محراب ديگر است كه سلطان سليمان ساخته و منبر مبارك در وسط اين دو محراب است .
ابواب مسجد
بدان كه مسجد مبارك را غير از باب صحن ، چهار باب است : اول بابالسلام است كه در سمت مغرب است . دوم بابالرحمه است كه آن نيز در زاويهء ديگر سمت مغرب است .
سيم بابجبرئيل است كه در سمت شرقى ، در پشت روضهء مباركه است . چهارم بابالنساء است كه آن نيز در طرف شرقى و زنها از آن داخل مىشوند . بابالرحمه را در سابق باب عاتكه مىگفتند و بابالسلام را باب مروان مىنامند و باب جبرئيل را باب عثمان !
روضهء مباركه
بدان كه روضهء منوره كه مرقد حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله و صديقهء طاهره عليها السلام در آن است ، در سمت شرقى مسجد مبارك واقع است و از جهات اربعه ، از جدار مسجد منفصل است كه در اطراف آن طواف مىنمايند و سمت غربى روضهء مباركه ، فضاى مسجد است كه در آن انعقاد صفوف جماعت شود . طول روضهء مباركه از جنوب به شمال ، شش حجره است ؛ عرضش از شرق به غرب سه حجره و اطراف روضهء مباركه را شباك برنجى و فولادى نصب كردهاند كه ضريح مبارك از آنها نمودار است . در سمت غربى آن شبكهء برنجى است و در ساير اطراف آن ، شبكهء فولادى است كه لون آن را اخضر