يَقُولُ يا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَياتِي ، فَيَوْمَئِذٍ لا يُعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ ، وَ لا يُوثِقُ وَثاقَهُ أَحَدٌ
عاصى وقتى عذاب جهنّم را مشاهده كند آن وقت داند كه عذاب وى و در بند و قيد گرديدن او مجازات اعمال زشت وى و از خود او تراوش نموده آن وقت به حال تأسف و پشيمانى گويد كاش در دنيا رويّه پيمبران را در پيش گرفته بودم كه امروز در اين قيد و زنجير و به اين عذاب طاقت فرسا گرفتار نشده بودم لكن متأسّفانه اين پشيمانى در آن وقت نفعى ندارد موقع عمل گذشته وقت مجازات رسيده
لا يُعَذِّبُ عَذابَهُ أَحَدٌ
اشاره به سختى عذاب كفار است كه در آن روز عذاب احدى مثل عذاب كافر و منكر الوهيّت و وحدت الهى نيست .
يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ، ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً
خطاب مهر آميز از مصدر رحمت رحمانى و رحيمى پروردگار رسد كه اى كسى كه داراى نفس مطمئنّه ميباشى حال وقتى است كه بازگشت نمايى بسوى پروردگار خود در حالى كه او از تو راضى و تو نيز از او راضى باشى طمأنينه و اطمينان در لغت بمعنى سكونت بعد از اضطراب آمده قوله تعالى
وَ لِتَطْمَئِنَّ بِهِ قُلُوبُكُمْ
وَ لكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي
و قوله تعالى
أَلا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ
اشاره به اينكه قلب انسان به ياد خدا و ذكر او و دوام توجّه به حضرت او بمقام اطمينان ميرسد و سكونت نفس مييابد پس از آنكه متوحش و متزلزل بود و از نفس امّاره كى ترقّى مينمايد و داراى نفس مطمئنّه ميگردد آن وقت از كسانى ميگردد كه در باره او فرموده
وَ قَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمانِ
آيا در چه موقعى خطاب ارجعى به انسان ميرسد شايد موقع مردن باشد و شايد وقت زنده شدن در قيامت آن وقتى باشد كه مردگان از قبر بميعادگاه پروردگار ميشتابند اگر چه بدلالت آيات بالا موقع قيامت چنين خطابى ميرسد لكن مناسبتر همان موقع جاندادن بايد باشد كه از راه فضل و كرم چنين خطابى