اين كتاب آن را در جايگاه مهمى نسبت به كتب رجالى ديگر قرار داده است بهگونهاى كه شيخ طوسى بهرغم تدوين دو كتاب رجالى ، گزيدهء اين كتاب را تدريس مىكند .
ب ) مستند بودن كتاب . ارائهء مستندات داوريهاى رجالى از احاديث و روايات در اين كتاب نشاندهندهء اين است كه قواعد و اصول رجال در شيعه اصالت داشته و علماى شيعه در دوران ائمه ( عليهم السلام ) با استفاده از رهنمودهاى معصومين ( عليهم السلام ) و همعصران روات ، داورى رجالى مىكردهاند .
ج ) گستره اطلاعات . وجود اطلاعاتى دربارهء مذهب روات و قبايل و بلاد آنها از ويژگيهاى خاص اين كتاب است .
د ) وجود مستندات وثاقت و تضعيف . داوريهاى رجالى در اين كتاب در بستر مسائل و حوادث و سخنان معاصران شكل مىگيرد . بدينترتيب علاوه بر بيان وثاقت يا عدم وثاقت ، دليل آن نيز در خلال مسائل مطرح مىشود . اين شيوه به محققان اجازه مىدهد كه خود با تصميمگيرى در مورد روايى و ناروايى دليل وثاقت و تضعيف دست به داورى رجالى بزنند .
8 . كتابهايى بر محور رجال كشى . از آنجا كه استفاده از رجال كشى موجود - كه همان اختيار معرفة الرجال شيخ طوسى است - به دليل عدم وجود نظم و ترتيب خاص در شرححال راويان مشكل است ، لذا عدهاى ترتيب و تنظيم اين كتاب را عهدهدار شدند ، همچنان كه برخى به حاشيهنويسى و گزينش از اين كتاب پرداختند .
در مجموع تأليفاتى كه به نوعى به ارائهء اين كتاب پرداختهاند عبارتاند از :
1 . حل الإشكال فى معرفة الرجال . اين كتاب تأليف سيد أحمد بن طاووس ( م 673 ه ) است . وى نخستين كسى بود كه كتابى جامع مشتمل بر مصادر اوليهء رجالى يعنى الفهرست ، رجال شيخ طوسى ، رجال نجاشى ، كتاب الضعفاء ابن غضائرى و اختيار معرفة الرجال تأليف كرد . وى عبارات اين اصول پنجگانه را به ترتيب الفباى نام راويان تنظيم و نقل كرده است . ازاينرو ، بايد وى را اولين مرتبكنندهء اختيار معرفة الرجال دانست . لازم است يادآورى شود كه وى گزيدهاى
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 73
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص٧٣