گفتار ششم : آشنايى با معجم رجال الحديث
جامعترين و كاملترين و روشمندترين كتاب رجالى كه در عصر حاضر نگاشته شده ، معجم رجال الحديث است كه به سبب مزايا و خصوصيات بسيار نزد پژوهشگران رجالى معاصر جايگاهى درخور يافته است .
الف ) مؤلف
نويسنده كتاب آيت اللّه سيد ابو القاسم موسوى خويى ، در 15 رجب 1317 در خوى به دنيا آمد و در همانجا شروع به تحصيل كرد . در سال 1328 ه در جريان نهضت مشروطيت ، پدر وى به نجف اشرف مهاجرت كرد و در سال 1330 ه نيز آيت اللّه خويى به پدر ملحق گرديد . وى در نجف اشرف از اساتيد و بزرگانى همچون ، شيخ محمد حسين نائينى ( 1273 - 1355 ه ) و شيخ ضياء عراقى ( 1278 - 1361 ه ) و شيخ محمد حسين اصفهانى ( 1296 - 1361 ه ) استفادهء علمى برد .
پس از وفات مرحوم نائينى ، ايشان تدريس درس خارج فقه اصول را آغاز كرد و در طول بيش از پنجاه سال بيش از يك دوره فقه استدلالى و چندين دوره اصول فقه استدلالى تدريس كرد و شاگردان بسيارى را تربيت كرد . عدهاى از شاگردان ايشان بحثهاى فقه و اصول ايشان را نوشتند و اكنون به عنوان تقرير درس آيت اللّه خويى منتشر شده است .
گذشته از تأليف خود ايشان و شاگردانشان در حوزهء فقه و اصول ، آيت اللّه خويى به مباحث تفسيرى نيز مىپرداختند و زمانى عزم بر تدريس و نگارش يك دوره تفسير قرآن كردند ، اما به دلايلى اين مسئله متوقف شد و در نتيجه تنها مقدمهء اين تفسير با نام البيان فى تفسير القرآن كه مشتمل بر مباحث مقدماتى تفسير است حاصل شد .