باب ، كسانى كه كنيه آنها با « أب » ، « ام » ، « أبى » ، « أخ » ، « اخت » آغاز مىشود ذكر مىشوند . كنيههايى كه در اين باب ذكر مىشود بايد داراى يكى از سه خصوصيت زير باشد :
1 . نام صاحب كنيه شناخته نشده باشد و تنها مشخصهء فرد همين كنيه باشد ، مثل ابو المغراء .
2 . كنيهء راوى - ولو كه نام او را بدانيم - مشهورتر از نام او باشد ، مثل ابن ابى عمير كه نام او محمد بن زياد بن عيسى است .
3 . كنيهء راوى هم همچون نام او شناخته شده باشد ، مثل ابو اليقظان عمار الاسدى كه همان عمار ابو اليقظان الاسدى است . غالبا در دو صورت اخير ، شرححال كامل راوى در باب اسامى ذكر شده و در باب كنيهها ، با ذكر اسم اصلى راوى ، به شرححال او در باب اسامى ارجاع داده مىشود .
4 . باب القاب راويان . در اين باب ، كسانى كه به لقب خاصى كه برگرفته از صفت خلقى ( مثل ضرير ، مكفوف ، أعرج ) يا شغل ( مثل شحّام ، زيّات ، حنّاط ) يا انتساب به قبيله يا شهرى ( مثل منقرى ، مدنى ، واسطى ) و . . . هستند ، معرفى مىشوند .
در اين بخش نيز همان سه صورت قابل تصور در كنيهها وجود دارد .
تذكر 1 : در برخى از جوامع رجالى راويان زن را بهصورت جداگانه از راويان مرد ذكر كردهاند در اين صورت ابواب سهگانه - اسامى ، كنيهها و القاب - دربارهء اين راويان جداگانه ذكر شده است ، همچنان كه در منتهى المقال تأليف ابو على حائرى چنين عمل شده است . اما در اكثر جوامع رجالى اين دو گروه راويان از يكديگر جدا نشدهاند .
تذكر 2 : در برخى موارد به سبب اختلاف نسخهها و شيوهء نوشتن عربى قديم ، نامى بهصورت مكبّر ذكر شده درحالىكه به صورت مصغّر در اسناد آمده است ، مثل بكر و در اسناد بكير ، يا برعكس . يا در مواردى هاشم به صورت هشام نوشته و يا خوانده شده و جابهجايى در نظام الفبايى رخ داده است . لذا در صورت برخورد با اسمى در اسناد روايات بايد ابتدا به جستجوى همان شكل نگارشى پرداخت در
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 185
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص١٨٥