تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 353

مساهمون:

ص٣٥٣
بين راه فربر و بيكند از حصن ام جعفر نام نمىبرد بلكه از فربر مستقيما و با طى يك مرحله راه به بيكند مىرسد ( استخرى : 268 ) .

بيكند - باب حايط بخارا :

2 فرسخ : ( « و من بيكند الى باب حايط بخارا فرسخان » قدامه : 26 ، ابن خردادبه : همان‌جا ) . چه جيهانى و چه استخرى در ميان چاپارخانه‌هاى بين راه بيكند و بخارا از اين محل نامى نمىبرند و مستقيما از بيكند به بخارا مىرسند ( استخرى : همان‌جا ، جيهانى 196 ) . مقدسى نيز نامى از اين ايستگاه نمىبرد بلكه وى نيز با طى يك مرحله راه مستقيما از بيكند به بخارا مىرسد ( مقدسى : 266 ) . ريچارد فراى مىنويسد اهالى منطقه اين ديوار را به طنز كنپيرك « عجوزه » مىناميدند . وى هم‌چنين مىنويسد كه اين ديوار حدود 250 كيلومتر ! [ يعنى برابر با طول ديوار آنتيوخوس در واحهء مرو ] طول داشته و كليهء واحهء بخارا را دربر مىگرفته و زمان ساختمان آن به سال‌هاى پيش از ميلاد مسيح مىرسد . اين ديوار در مقابل عوامل طبيعى و نيز هجوم قبايل نيمه وحشى آسياى مركزى داراى كاربردى دفاعى بوده است . هنوز امروزه بقاياى اين ديوار در قسمت‌هاى شرقى و جنوب شرقى بخارا ديده مىشود . پس از رسيدن مسلمانان اين ديوار بين سال‌هاى 782 م / 165 ق و 830 م / 214 ق تعمير شد اما تقريبا از زمان سامانيان به بعد بود كه كم‌كم از ارزش دفاعى آن كاسته شد اما چه استخرى و چه ساير نويسندگان سدهء چهارم از آن ياد كرده‌اند و استخرى نوشته است كه در تمام شرق اسلامى ديوارى به اين بزرگى و استحكام نديده است ( فراى ، بخارا . . . : 27 ) .

باب حايط بخارا - ماستين :

5 . 1 فرسخ ( قدامه : 27 ، ابن خردادبه : همان‌جا ) .

ماستين - بخارا :

5 . 1 فرسخ ( « ثم الى بخارا فرسخ و نصف » : ابن خردادبه : 36 ) . 5 فرسخ : ( « و من ماستين الى بخارا خمسه فراسخ » : قدامه : 27 ) . اختلاف سه‌ونيم فرسخى موجود بين نوشته‌هاى دو جغرافىنويس زياد است و به نظر مىآيد كه نوشتهء ابن خردادبه صحيح‌تر